Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Staj Yönetmeliği

(Ek:RG-17/6/2014-29033) (Danıştay Sekizinci Dairesinin 10/4/2019 tarihli ve Esas No.: 2014/6544; Karar No.:2019/2883 sayılı kararı ile iptal madde; Danıştay İDDK’nın 24/2/2021 tarihli E.:2019/3442, K.:2021/350 sayılı Onama kararı ile mezkûr karar kesinleşmiştir.)

Başvurma dilekçesinin kabulüyle birlikte Baro başkanı levhada yazılı avukatlardan birini, stajyer adayının avukatlık mesleğine kabul için gerekli nitelikleri taşıyıp taşımadığı ve avukatlıkla birleşmeyen bir işle uğraşıp uğraşmadığını araştırmak ve sonucu hakkında rapor düzenlemek üzere görevlendirir.

Görevlendirilen avukat, geçerli (Değişik ibare:RG-9/5/2023-32185) mazereti dışında bu görevi kabul etmek ve en geç onbeş gün içinde rapor vermek zorundadır.

Baro, adayın başvurusunun incelenebilmesi için gerek duyduğunda, avukatlıkla birleşmeyen bir işle uğraşıp uğraşmadığını araştırma amacıyla, sosyal güvenlik kuruluşlarından ve adayın özelliğine göre ilgili kişi veya kuruluşlardan bilgi isteyebilir.

Bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin (g) bendinde belirtilen rapora rağmen, Baro, stajyer adayının görevini sürekli olarak gereği gibi yapmaya engel, vücutça ve akılca malullüğü bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla sağlık incelemesine başvurabilir. Sağlık incelemesi resmi bir hastanenin sağlık kurulu tarafından yapılır.

Başvurma dilekçesinin kabulü ve işlemlerin tamamlanmasından sonra stajyer adayının isteği ilan edilir. İlanın, işlemlerin tamamlanmasından itibaren en geç on gün içinde yapılması gerekir. İlan süresi onbeş gündür. İlan, fotoğraflı bir yazının Baronun ve Adalet Komisyonunun bulunduğu adliye binasının uygun bir yerine asılmak suretiyle yapılır. İlanın asıldığı ve indirildiği günler Baro tarafından bir tutanakla tespit edilir.

Adayın stajyer listesine yazılma istemine karşı, her avukat veya stajyer yahut diğer ilgili kişiler itiraz edebilirler.

İtiraz dilekçe ile yapılır. İtiraz eden dilekçesine kimliğini ve açık adresini yazmak zorundadır. Dilekçeye itiraz nedenleri yazılıp, varsa kanıtları da ekler.

Yönetim Kurulu, itiraz süresinin bitmesinden itibaren bir ay içinde, Avukatlık Kanununun 19 uncu maddesinde belirtilen rapor ile dosya içinde bulunan belgeleri göz önünde bulundurarak adayın stajyer listesine yazılıp yazılmaması hakkında gerekçeli bir karar verir. Karar ilgiliye tebliğ edilmekle beraber, bir örneği de incelenmek üzere dosyası ile o yer Cumhuriyet Savcılığına verilir.

Bu karar aleyhine, Baro Yönetim Kurulu üyeleri kararın verildiği toplantıya katılıp katılmadıklarına bakılmaksızın, karar tarihinden itibaren, o yer Cumhuriyet Savcısı kararın kendisine verildiği, ilgilisi ise kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde Türkiye Barolar Birliğine itiraz edebilirler. Birinci fıkrada yazılı süre içinde bir karar verilmemiş olması halinde talep reddedilmiş sayılır. Bu takdirde bir aylık sürenin bitiminden itibaren onbeş gün içinde aday Türkiye Barolar Birliğine itiraz edebilir.

Türkiye Barolar Birliğinin itiraz üzerine verdiği kararlar, Adalet Bakanlığına ulaştığı tarihten itibaren iki ay içinde Bakanlıkça karar verilmediği veya karar onaylandığı takdirde kesinleşir. Ancak, Adalet Bakanlığı uygun bulmadığı kararları bir daha görüşülmek üzere, gösterdiği gerekçesi ile birlikte, Türkiye Barolar Birliğine geri gönderir. Geri gönderilen bu kararlar, Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulunca üçte iki çoğunlukla aynen kabul edildiği takdirde onaylanmış, aksi, halde onaylanmamış sayılır; sonuç Türkiye Barolar Birliği tarafından Adalet Bakanlığına bildirilir.

Adalet Bakanlığının yukarıdaki fıkra uyarınca verdiği kararlara karşı Türkiye Barolar Birliği, aday ve ilgili Baro; Adalet Bakanlığının onaylamayıp geri göndermesi üzerine Türkiye Barolar Birliği tarafından verilen kararlara karşı ise, Adalet Bakanlığı, aday ve ilgili Baro, idari yargı merciine başvurabilir.

(Başlığı ile Birlikte Değişik:RG-9/5/2023-32185)

Adayın başvurusu ve başvurusuna eklediği belgelerin birer örneği, Baro başkanı tarafından Türkiye Barolar Birliğine gönderilmek üzere elektronik sisteme yüklenir. Avukatlık Kanununun 22 nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında yazılı hallerde, adayın yanında staj yapacağı avukatın yazılı oluruna ait belge aranmaz.

Stajyer listesine kaydı kesinleşen aday, Baro bölgesindeki ağır ceza mahkemelerinden hangisinde staj yapmak istiyorsa, Barodan alacağı belge ile o yer Adalet Komisyonu Başkanlığına başvurur.

Mahkeme ve adalet dairelerinde staj, aşağıdaki sıra ve sürelerde yapılır;

a) Cumhuriyet Savcılıklarında bir ay,

b) Ağır Ceza Mahkemesinde (Ek ibare:RG-9/5/2023-32185) (Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi dahil) bir ay,

c) Asliye Ceza Mahkemesinde (Ek ibare:RG-9/5/2023-32185) (Çocuk Mahkemesi, Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi dahil) onbeş gün,

d) Sulh Ceza (Değişik ibare:RG-9/5/2023-32185) Hakimliğinde onbeş gün,

e) Sulh Hukuk Mahkemesinde onbeş gün,

f) Asliye Hukuk Mahkemesinde ((Değişik ibare:RG-9/5/2023-32185) Ticaret, İş, Aile, Tüketici, Kadastro Mahkemeleri ile Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi dahil) bir buçuk ay,

g) İcra (Değişik ibare:RG-9/5/2023-32185) Mahkemeleri ve İcra Dairesinde bir ay.

(Değişik fıkra:RG-9/5/2023-32185) Adalet Komisyonu gerekli gördüğü takdirde bu sırayı değiştirebilir ve stajyerin isteği üzerine Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi, Çocuk Mahkemesi, Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi, Ticaret Mahkemesi, İş Mahkemesi, Aile Mahkemesi, Tüketici Mahkemesi veya Kadastro Mahkemesi ile Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde staj yapılmasını sağlar.

Staj yapılan Baro bölgesinde idari yargı mahkemeleri varsa; staj, Cumhuriyet Savcılıkları ile idari yargı merciinde onbeşer gün olarak yapılır.

Staj; Baronun, Cumhuriyet Savcısının ve Hakimin denetiminde yapılır. Stajyer, staj eğitim programını aksatmadan; duruşmalarda, keşiflerde, soruşturmalarda, kararın görüşülmesinde ve yazılmasında hazır bulunur. Kendisine verilen dosya ve kararları inceler ve rapor hazırlar.

Stajyerler kendilerine verilen işlerden sorumludur. Ancak stajda, kalem görevlileri, stajyerler ve iş sahipleri arasındaki ilişkilerde karşılıklı saygı esastır. Stajyer meslek onurunu zedeleyecek davranışlardan kaçınmak zorundadır.

Adliyede yapılan staj dönemi için, mahkeme ve adalet dairelerinde stajyerlere ayrılmış bir staj defteri ile devam çizelgesi bulunur. Staj devam çizelgesi stajyer tarafından her gün imzalanır. Staj eğitim çalışmaları veya Baroca düzenlenen konferans, panel, sempozyum gibi etkinlikler nedeniyle staj devam çizelgesine imza atamayan stajyer, özrünü belgelemek koşuluyla imza yükümlülüğünden kurtulur. Staj sonunda devam çizelgesi Cumhuriyet savcısı veya hakim tarafından devam yönünden onaylanır.

Staj kesintisiz olarak yapılır. Stajyerin haklı nedenlerle devam edemediği günler Avukatlık Kanununun 23 üncü maddesinde belirtildiği şekilde tamamlattırılır. Haklı nedenlerin kanıtlanması stajyerin yükümlülüğündedir.

Stajın yapıldığı yere göre Adalet Komisyonu Başkanı ve Baro başkanı haklı bir engelin bulunması halinde, yanında staj yaptığı avukatın da görüşünü alarak stajyere otuz günü geçmemek üzere izin verebilir.

Adliyede yapılan staj dönemi için, bu Yönetmeliğin 12 nci maddesinde belirtilen sürelerin her birinin bitiminde; stajyerin varsa devam etmediği günleri, stajyere verilen görevleri ve stajyerin genel olarak ilgi ve başarı derecesi ile meslek ilke ve kurallarına yatkınlığını belirten iki nüsha rapor düzenlenerek, biri Adalet Komisyonuna diğeri Barosuna gönderilir.

Mahkemelerde yapılan staj sırasında staj kurulu, yoksa yönetim kurulu stajı denetler ve gözetir.

Avukatlık stajının kalan altı ayı, staj yapılan Baro levhasına kayıtlı, meslekte en az beş yıl kıdemli (bu beş yıllık kıdem hesabına Avukatlık Kanununun 4 üncü maddesinde yazılı hizmette geçen süreler dahildir) ve (Değişik ibare:RG-9/5/2023-32185) bağımsız bürosu bulunan veya bünyesinde hukuk müşavirliği mevcut kamu ve özel kurum ve kuruluşlarda görevli bir avukat yanında yapılır. Avukatlık ortaklıklarında, bu Yönetmelikteki koşulları taşıyan ortak avukat bulunması halinde staj yapılabilir.

Yanında staj yapılacak avukat hakkında avukatlığa engel bir suçtan dolayı son soruşturma açılmasına karar verilmemiş olması veya avukatın geçmiş beş yıl içinde Disiplin Kurulunca verilmiş kesinleşmiş bir kararla para veya işten çıkarma cezalarından biri ile cezalandırılmamış olması gerekir. Yanında staj yapılmakta olan avukatın, Avukatlık Kanununun 153 üncü maddesi gereği Disiplin Kurulu kararı ile tedbir mahiyetinde işten yasaklanması halinde, Baro Başkanı stajyerin hangi avukatın yanında staja devam edeceğine karar verir.

Avukat yanında staja başlayabilecekleri Adalet Komisyonunca bildirilenler, evvelce dilekçelerinde gösterdikleri ve olurlarını aldıkları avukat yanında staja başlarlar.

Baro Yönetim Kurulu, avukat yanında stajın başlamasına ilişkin yazısında, staj eğitim programı hakkında bilgi vererek, stajyerin eğitim programına (Ek ibare:RG-9/5/2023-32185) kesintisiz katılmasının sağlanmasını ister ve stajın Yönetmelik ilkelerine uygun yapılması için alınması gereken önlemleri, uygulanması gereken staj eğitim ve değerlendirme kurallarını bildirir.

Avukat, stajyerini hukukun üstünlüğü ilkesine, meslek ilke ve kurallarına bağlı, hukuk bilgilerini somut olaylara uygulayabilecek nitelikte, bağımsız ve özgür bir avukat olarak yetiştirmekle yükümlüdür.

(Değişik cümle:RG-9/5/2023-32185) Bu yükümlülük kapsamında avukat, stajyeri Avukatlık Kanununun 23 üncü maddesinde belirtilen duruşmalar ile cezaevi görüşmeleri ve ifade ve sorgu işlemlerine birlikte gitmek, mahkemeler ve idari makamlardaki işleri takip etmek, dava dosyalarını ve yazışmaları düzenlemek imkanını sağlayarak eğitir. Stajyere bu işler dışında bir iş yüklenemez.

Avukat, stajyerin Baro eğitim çalışmalarına katılmasını, devamını ve başarısını denetlemekle yükümlüdür.

(Ek fıkra:RG-9/5/2023-32185) Avukatlık Kanununun 22 nci maddesi uyarınca baro başkanı tarafından tayin edilen avukat, stajyeri kabul etmek zorundadır.

Stajyer, staj eğitim çalışmalarını aksatmamak koşuluyla, avukatla birlikte duruşmaları izler. Avukatın yazılı olur vermesi halinde bizzat Avukatlık Kanununda belirtilen mahkemelerdeki duruşmalara girer. Mahkemeler ve idari makamlardaki işleri takip eder. Dava dosyalarını hazırlar, gerekli araştırmaları yapar, yazışmaları düzenler, icra takipleri yapar, takip hukukunun aşamalarına eylemli biçimde katılır. Stajyer stajını yaparken meslek ilke ve kurallarına ve Yönetmelikte yer alan kurallara uygun davranmakla yükümlüdür.

Staj kesintisiz yapılır. Stajyerin stajı sırasında haklı nedenlere dayanarak devam edemediği günler, engelin kalkmasından sonraki bir ay içinde başvurması halinde; Mahkemelerde staj sırasında Adalet Komisyonu Başkanının ve avukat yanında staj sırasında ise Baro Yönetim Kurulunun kararı ile tamamlattırılır. Ayrıca Baro Başkanı, haklı nedenlerin bulunması halinde, yanında staj yaptığı avukatın ve staj kurulunun da görüşünü alarak stajyere otuz günü aşmamak üzere izin verebilir.

(Mülga fıkra:RG-9/5/2023-32185)

(Değişik fıkra:RG-9/5/2023-32185) Stajyer, avukat yanında staja başladıktan sonra, avukatın yazılı oluru ile onun gözetim ve sorumluluğu altında, sulh hukuk mahkemeleri ile seri muhakeme hariç, üst sınırı iki yıla kadar (iki yıl dâhil) hapis cezasını gerektiren suçlara ilişkin yapılan yargılamalarla sınırlı olmak üzere asliye ceza mahkemeleri ve icra mahkemelerinde avukatın takip ettiği dava ve işlerle ilgili duruşmalara girebilir ve icra müdürlüklerindeki işleri yürütebilir.

Bu yetki, staj bitim belgesinin verilmesi veya staj listesinden adının silinmesi ile sona erer.

Stajyer, yanında staj yaptığı avukatın yazılı oluru ile dava dosyalarından fotokopi ve benzeri yollarla örnek alabilir.

Stajyer ayrıca vekaletname veya yazılı olur olmaksızın, dava ve takip dosyalarını inceleyebilir.

Yanında staj yapılan avukat, ilk üç ayın bitiminde ve staj süresinin sonunda birer rapor verir. Son rapor kesin rapor olup, raporlarda stajyerin staja devamı, mesleki ilgisi, meslek ilke ve kurallarına yatkınlığı, katıldığı duruşmalar, yetki belgesi ile yürüttüğü işler, yaptığı araştırmalar ile uygulamalar ve benzeri çalışmalar değerlendirilir.

(Ek fıkra:RG-9/5/2023-32185) Raporların içeriği yönetim kurulu tarafından denetlenir.

Baro yönetimi, staja başlama veya staja başlanılan avukatın değiştirilmesi konusunda; yanında staj yapılacak avukatın bu Yönetmelikte belirlenen nitelikleri taşıyıp taşımadığı, büro olanaklarının stajyerin eğitimine elverişli olup olmadığı hakkında karar vermeye yetkilidir. Ayrıca, Baro Yönetim Kurulu veya yetki verilmesi halinde staj kurulu, stajın devamı süresince stajyerin, bu Yönetmeliğin amaç maddesinde belirlenen eğitim programına, meslek kurallarına uygun staj yapıp yapmadığını (Ek ibare:RG-9/5/2023-32185) staj süresince düzenlenen raporları da dikkate alarak denetler.

Her Baro, kendi örgütsel oluşumu içinde, stajyerin, özgür, bağımsız, meslek ilkelerine bağlı, uygulamada karşılaştığı sorunları hukuk devleti ilkelerine ve hukukun üstünlüğü kurallarına uygun olarak çözümleyebilecek, adil ve etkin bir yargılamaya ulaşmak amacıyla yargının kurucu bir öğesi olarak görev yapan avukatlar yetiştirmek için staj eğitimi çalışmaları yapar.

Barolar, Avukatlık Kanunu ve Yönetmelik hükümleri ile kendilerine verilen staj eğitim görevinin; bilimsel ilkelere uygun ve sürekli olarak yerine getirilmesi amacıyla Staj Eğitim birimleri oluşturabilirler. Bu birimlerin kuruluşu, işleyişi, yetki ve sorumlulukları ile benzeri konular her Baronun kendi genel kurulunca bu Yönetmelikteki ilkelere göre kabul edeceği iç Yönetmeliklerle belirlenir.

(Mülga üçüncü fıkra:RG-01/30/2006-26095)

Staj eğitim birimlerinde stajyerlere verilecek eğitim, avukat yanında yapılan staj süresinden sayılır ve stajın kesintisiz yapılacağı kuralına aykırı olarak nitelendirilemez.

Avukatlık stajının bu Yönetmeliğin amaç maddesine uygun bir şekilde yapılabilmesi, stajyerin avukatlık hukuku ve meslek kuralları bilgilerini edinebilmesi, hukuk kurallarını somut olaylara uygulayabilme yeterliliklerini arttırma avukatlık staj eğitiminin temel ilkesidir.

Bu ilke doğrultusunda staj eğitim birimlerinde bir yıllık avukatlık stajı süresi içinde önceden hazırlanan ve duyurulan yıllık eğitim programı dahilinde en az (120) saatlik bir staj eğitimi verilir. Bu eğitim süresinin en az (60) saati düzenli olarak meslek ilke ve kuralları ile uygulamada avukat konularına ayrılır.

Bunların dışında Barolar, staj eğitiminin nasıl yapılacağını, hangi konulardan oluşacağını yörelerinin de özelliklerini göz önüne alarak, çıkaracakları iç Yönetmelikte gösterirler. Ayrıca seminer çalışmaları yapılır. Panel, sempozyum gibi kültürel etkinlikler düzenlenir.

Baro Yönetim Kurulu Kanun ve Yönetmelik gereği vermekle yükümlü olduğu staj eğitimini daha kapsamlı ve verimli kılabilmek, uygulamada birliği ve kurumlaşmayı sağlamak için staj kurulu kurmaya yetkilidir.

Staj kurulunun oluşumu, görevlendirme yöntemi ve Baro Yönetim Kurulu tarafından bu kurula devredilecek yetkilerin kapsamı, kullanılış biçimi, kurulun çalışma şekli ve benzeri konular iç Yönetmelikte belirlenir. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:RG-9/5/2023-32185)

Stajyerler meslek kurallarına, bu Yönetmelik ve Barolar tarafından çıkarılacak iç Yönetmeliklere ve Türkiye Barolar Birliği ilke kararlarına uymakla yükümlüdürler.

Staj listesine yazılan stajyere Barosunca, Türkiye Barolar Birliği tarafından tek tip olarak bastırılan seri numaralı resimli Stajyer Avukat Kimlik Belgesi verilir. Staj bitim belgesinin verilmesi ya da staj listesinden silinme hallerinde verilen kimlik geri alınır.

Staj eğitim birimlerinde her stajyer için bir dosya açılır. Staj listesine yazılma aşamasına kadar sunulan ve oluşturulan belgeler ile staj eğitimi aşamasında stajyerin devam ve eğitimine yönelik her türlü bilgi ve belge bu dosyada saklanır. Staj eğitiminin tamamlanması ile bu dosya Baro Yönetim Kuruluna sunulur.

Mahkeme ve savcılık raporları ile yanında staj yapılan avukatın raporlarında veya Baroların staj eğitiminde yetersizliği belirlenen stajyerin stajı, staj kurulunun önerisi ile Baro Yönetim kurulu kararıyla altı aya kadar uzatılabilir.

(Değişik:RG-9/5/2023-32185)

Staj eğitiminin tamamlanmasından sonra stajyere staj eğitimi bitirme belgesi verilir. Bu belgenin verilmesi için; stajyerin eğitim programına katılmış olması gerekir. Ayrıca stajyerin, katıldığı zorunlu ve seçimlik eğitim çalışmalarından yazılı sözlü anlatım, hukuksal niteleme, meslek ilke ve kurallarına uygunluk yönünden başarılı bulunmuş, bireysel çalışma raporunun kabul edilmiş, avukatlığı mesleğin saygınlığına ve bu Yönetmeliğin amaç maddesinde yer alan ilkelere uygun olarak yapacağına yönelik kanaat uyandırmış olması gerekir.

(Değişik:RG-9/5/2023-32185)

Baro Yönetim Kurulu staj süresini tamamlayarak staj eğitimini bitirme belgesini alan stajyere, staj dosyasındaki belge ve raporları inceleyerek yeterli bulduğu takdirde, yapacağı ilk toplantıda staj bitim belgesi verilmesi konusunda karar verir.

Stajın nakli mümkündür. Bu konuda Avukatlık Kanununun 68, 69 ve 70 inci maddelerinin, staja aykırı düşmeyen kuralları uygulanır. Nakil ile gelinen Baroda staj eğitimini kısmen veya tamamen aldığı anlaşılan stajyerin staj eğitiminden kısmen veya tamamen muaf tutulması mümkündür. (Ek cümle:RG-9/5/2023-32185) Stajyer nakil geldiği baroda tamamlamamış ise 23 üncü maddede öngörülen zorunlu ders saatini tamamlamakla yükümlüdür.

Avukatlık stajı için Avukatlık Kanununun ve Yönetmeliğin öngördüğü şart ve nitelikleri yitirenler, esasen bu şart ve niteliklere sahip olmadıkları staja başladıktan sonra anlaşılanlar, staj listesinden silinme isteminde bulunanlar, stajın kesintisiz yapılacağı kuralına uymayanlar, meslek kurallarına ve Yönetmelik ile belirlenen esaslara yazılı uyarıya rağmen uymamakta ısrar gösterenlerin adı, Baro Yönetim Kurulu kararı ile staj listesinden silinir.

Baro Yönetim Kurulunun listeden silmeye dair kararı ile stajyerin itirazı konusunda Avukatlık Kanununun 71 inci maddesindeki usul uygulanır.

Baroların 1/1/2002 tarihine kadar bu Yönetmeliğe uygun staj eğitim programlarını yapmaları zorunludur.

Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Bu Yönetmelik hükümlerini Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulu yürütür.