Tütün Bağımlılığı Tedavi ve Eğitim Birimleri Hakkında Yönetmelik

(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki tütün bağımlılığı tedavisi ve eğitimindeki uygulamalara yönelik bilimsel nitelikli tavsiye kararları almak üzere Bakanlıkça Tütün Bağımlılığı Tedavi Usulleri Bilim Komisyonu teşkil edilir.

(2) Komisyon, Bakanlık Müsteşarı veya görevlendireceği bir müsteşar yardımcısının başkanlığında;

a) Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürü, Tedavi Hizmetleri Genel Müdürü, İlaç ve Eczacılık Genel Müdürü ve Kanserle Savaş Dairesi Başkanı veya görevlendirecekleri bir yardımcıları,

b) Tıp Fakültelerinin Halk Sağlığı Anabilim Dalı öğretim üyelerinden veya Bakanlığa bağlı kurum ve kuruluşlardan iki halk sağlığı uzmanı,

c) Tıp Fakültelerinin Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı öğretim üyelerinden veya Bakanlığa bağlı kurum ve kuruluşlardan iki ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanı,

ç) Tıp Fakültelerinin Farmakoloji Anabilim Dalı öğretim üyelerinden veya Bakanlığa bağlı kurum ve kuruluşlardan iki farmakoloji uzmanı,

d) Tıp Fakültelerinin Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı öğretim üyelerinden veya Bakanlığa bağlı kurum ve kuruluşlardan iki göğüs hastalıkları uzmanı,

e) Tıp Fakültelerinin Aile Hekimliği Anabilim Dalı öğretim üyelerinden veya Bakanlığa bağlı kurum ve kuruluşlardan iki aile hekimliği uzmanı,

olmak üzere toplam on beş kişiden oluşur.

(3) Komisyonun, ikinci fıkranın (a) bendi dışındaki bentlerinde yer alan üyeleri, Genel Müdürün teklif ettiği aynı nitelikteki kişiler arasından Bakan tarafından seçilir. Komisyonun seçilmiş üyeleri iki yıl süre ile görev yaparlar. Seçilmiş üyelerden kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın iki defa üst üste toplantılara katılmayan üyenin üyeliği düşer. Yerine bir ay içerisinde Bakanlıkça aynı nitelikleri taşıyan yeni bir üye seçilir. Üyeliğe tekrar seçilmek mümkündür.

(1) Komisyon; Bakanlığın daveti üzerine, komisyon başkanı tarafından önceden belirlenmiş toplantı gündemine göre yılda en az iki defa toplanır. Toplantı daveti; toplantı tarihi, yeri ve gündemi ile birlikte en az on beş gün önce üyelere yazılı olarak bildirilir.

(2) Komisyon, en az on üyenin katılımı ile toplanır ve toplantı katılımcı sayısının salt çoğunluğu ile karar alır. Oylarda eşitlik olması hâlinde, komisyon başkanının taraf olduğu görüş kararlaştırılmış sayılır.

(3) Komisyon kararları, karar defterine yazılır ve toplantıya katılan üyelerce imzalanır. Karara muhalif olanlar, şerh koymak suretiyle kararları imza ederler.

(4) Komisyon, gerektiğinde ulusal veya uluslararası alanda tütün bağımlılığı tedavisinde uzman olan kişileri veya uzmanlık kuruluşlarının temsilcilerini, bilimsel görüşlerini almak üzere komisyona davet edebilir veya bunlardan yazılı görüş isteyebilir. Komisyon, gerektiğinde yerinde inceleme ve değerlendirme yapmak üzere alt komisyonlar oluşturabilir.

(5) Komisyonun sekretarya hizmetlerini Genel Müdürlük yürütür.

(1) Komisyon, aşağıda belirtilen görevleri yerine getirir.

a) Ülke genelinde tütün bağımlılığı tedavisinin gelişimini izleyerek, alınacak tedbirler ve belirlenecek ulusal stratejiler konusunda Bakanlığa görüş bildirmek.

b) Bakanlığın talebi üzerine birimleri yerinde incelemek ve değerlendirmek.

c) Tütün bağımlılığı tedavi usulleri ile ilgili tanı ve tedavi protokollerinin hazırlanmasına ve gerektiğinde güncellenmesine katkıda bulunmak.

ç) Bu Yönetmelik kapsamında Bakanlıkça belirlenecek konularda görüş bildirmek.

(1) Tütün bağımlılarına yönelik uygulanan ilaçla, ilaçsız veya her iki usul ile yapılan tedavi uygulama sınıfları şunlardır.

a) Psikososyal tedaviler:

1) Uygulamalı danışmanlık hizmetleri (problem çözme, beceri geliştirme eğitimleri).

2) Tedavinin bir parçası olarak sosyal destek.

3) Tedavi dışında sosyal destek.

4) Motivasyonel görüşme.

5) Bilişsel-davranışçı terapi.

6) Diğer davranışsal tedaviler.

b) Farmakolojik tedaviler:

1) Nikotin replasman tedavileri; nikotin sakızı, nikotin bandı, nikotin inhaler, nikotin nasal sprey, nikotin pastili.

2) Vareniklin.

3) Bupropion hidroklorür.

(2) Yeni tedavi usulleri uygulamak ve bu usullerde kullanılabilecek yeni ürünler ile ilgili görüş bildirmek isteyenler; her türlü bilimsel doküman, bilgi ve belgeleriyle ilgili mevzuat çerçevesinde müracaatlarını Bakanlığa yaparlar. Bakanlık, ihtiyaç duyulması hâlinde müracaatları Komisyona yönlendirebilir. Müracaatlar Komisyonda değerlendirilir. Komisyon gerektiğinde üniversitelerden, ilgili kamu kurum ve kuruluş, dernek, vakıf ve meslek kuruluşlarından yazılı görüş talep edebilir. Komisyon, değerlendirme neticesinde yeni tedavi usulünün uygulanıp uygulanamayacağı hususunda Bakanlığa görüş sunar. Belirtilen tedavi uygulamalarıyla ilgili protokoller, Komisyonun kararı üzerine belirlenir ve Bakanlıkça yayımlanır.

(1) Birimler, ilgili mevzuata göre ruhsatlandırılmış özel veya kamuya ait sağlık kurum veya kuruluşları bünyesinde, gerekli asgari standart donanım ve personel ile kurulur.

(1) Birim açmak için dilekçe ile birimin açılacağı yerdeki Müdürlüğe başvurulur. Dilekçeye ekli başvuru dosyasında bulunması gereken bilgi ve belgeler şunlardır.

a) Birimde kullanılacak olan tıbbi araç ve gereçlerin, resmî sağlık kurum ve kuruluşlarında kurum amirince, özel sağlık kurum ve kuruluşlarında ise mesul müdür tarafından onaylanmış envanteri.

b) Birimde görev yapacak personelin bu Yönetmelik uyarınca istenilen katılımcı belgeleri ile diplomalarının ve varsa uzmanlık belgelerinin müdürlük tasdikli örnekleri, resmî sağlık kurum ve kuruluşlarından yapılan başvurularda ise kurum amirince onaylı örnekleri.

c) Özel sağlık kurum ve kuruluşları bünyesindeki birimlerde görev yapacak personelin sözleşmelerinin Müdürlük tasdikli örnekleri, ruhsata esas proje veya beraberinde tadilat gerekmesi hâlinde tadilat projesi.

(2) Bakanlıkça tadilat projeleri uygun bulunan ve planlamaya uygun olarak personel istihdamına izin verilen özel sağlık kurum ve kuruluşlarına birim açma ön izni verilir.

(1) Birim açma ön izni alan ve 10 uncu maddeye göre yapılan başvuruyu değerlendirmek üzere Müdürlük nezdinde bir il değerlendirme komisyonu oluşturulur. İl değerlendirme komisyonu, il sağlık müdürü veya görevlendireceği bir müdür yardımcısının başkanlığında, Tıp Meslekleri Şube Müdürlüğü ve Tütün ve Madde Bağımlılığı İşleri Şube Müdürlüğü/Biriminden birer teknik personel olmak üzere en az üç üyeden oluşur. İhtiyaç duyulması hâlinde il değerlendirme komisyonuna ayrıca inşaat mühendisi gibi teknik personel ilave edilebilir.

(2) Başvuru, il değerlendirme komisyonu tarafından öncelikle dosya bazında incelenir ve noksanlıklar varsa, Müdürlükçe birim talebinde bulunanlara bildirilir. Başvuru dosyasında noksanlık yoksa, il değerlendirme komisyonu tarafından personel, bina, tıbbi donanım ve araç-gereçler ile bu Yönetmeliğin öngördüğü diğer hususlara uygunluk yönünden yerinde inceleme yapılarak, sonuçları bir rapor hâlinde düzenlenir.

(3) Başvuru belgeleri noksan olan veya durumu ilgili mevzuata uygun bulunmayan başvuru dosyası ret gerekçeleriyle birlikte başvuru sahibine iade edilir. Müdürlüğe yapılan başvuru işlemleri, başvuru tarihinden itibaren en geç on beş işgünü içerisinde sonuçlandırılır.

(1) Başvuru dosyasının uygun bulunması hâlinde valilikçe açılma izni belgesi düzenlenir.

(2) Başvuru sahibi, düzenlenen izin belgesi ile faaliyete başlar ve faaliyet/uygunluk belgesine eklenmesi için en geç on işgünü içinde müdürlüğe müracaat eder.

(1) Birimlerde bulunması gereken asgari personel şunlardır:

a) Birim yönetimi ile tütün bağımlılığı tedavisi ve eğitiminden sorumlu olacak, bu Yönetmelikte öngörülen eğitimleri ve katılımcı belgesi almış bir tabip bulunması mecburidir. Birimde birden fazla tabip bulunması durumunda sorumlu bir tabip belirlenir.

b) Asgari bir adet hemşire bulundurulur. İhtiyaca göre çalışan hekim sayısı kadar hemşire bulundurulabilir. Hemşirenin bu Yönetmelikte öngörülmüş eğitim ve katılımcı belgesi almış olması tercih sebebidir.

c) Hastaların ilk kayıtlarından ve dosyalarından sorumlu olacak asgari bir tıbbi sekreter bulunur.

ç) Katılımcı belgesine sahip bir psikolog bulunur. Ancak ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanı bulunan sağlık kurum ve kuruluşlarında ayrıca psikolog istihdamı şartı aranmaz.

(2) Birimlerde çalıştırılmaya başlanılan birinci fıkranın (a), (b) ve (ç) bentlerindeki personelin kimlik bilgileri, eğitim programına dâhil edilmeleri amacıyla en geç iki ay içinde Müdürlük tarafından Genel Müdürlüğe bildirilir.

(1) Birimde bulunması gereken bölüm, araç ve gereçler şunlardır:

a) Hasta kayıt bölümü, birime müracaat eden tütün bağımlılarının randevularının verildiği, dosyalarının açıldığı, bilgisayara kayıtlarının yapıldığı ilk müracaat noktasıdır.

b) Bekleme salonu, yeterli güç ve büyüklükte havalandırma, ısıtma ve aydınlatma sistemlerine sahip, duvarlarında tütün ve ürünlerinin zararlarını gösterir afiş ve panoların asılı olduğu, broşür-video gibi görsel yayınlarla tütün ve ürünlerinin zararlarının anlatıldığı, hastaların randevu saatlerini bekleyebileceği ve yeterli büyüklükte alana sahip kapısı ile ana giriş ve koridordan ayrılmış olan kısımdır.

c) Poliklinik muayene odaları iki bölümden oluşur. Bu bölümlerden birinde EK-1’in (A) bölümünde poliklinikler için belirlenen araç ve gereçler bulunur. Diğer bölüm ise, hasta ile görüşme odası olarak düzenlenir ve EK-1’in (B) bölümündeki malzemeleri ihtiva eder.

ç) Hemşire istasyonu; koridor, bekleme salonu ve muayene odalarına hâkim bir konumda ve koridorun genişliğini etkilemeyecek şekilde, banko veya masa ve sandalyeden oluşmuş hemşirelerin boş zamanlarında oturabileceği kısmı ifade eder.

d) Numune alma odası, tabip tarafından istenilen tetkik ve tahliller için hastadan kan veya idrar alınmasına uygun, poliklinik ve laboratuvarlara yakın, hijyen şartlarına sahip lavabosu olan kısmı ifade eder. Bu bölüm sağlık kurum ve kuruluşlarında mevcut bulunması hâlinde ayrıca istenmez. Kurulu laboratuvarı bulunmayan birimler hizmet alımı ile başka bir laboratuvardan karşılayabilirler.

(1) Birimler, EK-2’de yer alan iş akış şemasına uygun olarak hasta kabul, muayene ve takiplerini; EK-3’teki iş akış şemasına göre de tedavilerini düzenlerler.

(1) Sorumlu tabip, birimle ilgili yönetim işlerinden sorumludur.

(2) Tabip, bilimsel geçerliliği olan tedavi protokollerine göre hastalara tedavi uygulamak, hastaları tıbbi yönden izlemek, tedavi seansları ile ilgili hastanın dosyasına gözlem notunu kaydetmek, bu Yönetmeliğe uygun idari ve tıbbi tedbir ve şartları gözetmek, akut komplikasyonlarda ilk müdahaleyi yapmak ile sorumlu tabip tarafından verilen diğer görevleri yerine getirmekle yükümlüdür. Sorumlu tabip de aynı zamanda bu hizmetlere katılır.

(3) Hemşire, hastanın her türlü tıbbi bakımını sorumlu tabibin direktiflerine göre yapmak, tabibin talimatları doğrultusunda hastalara eğitim vermek, rutin hasta takiplerini yapmak, tedavilere ilişkin kayıtları tutmak ve ilgili mevzuat ile kendilerine verilen diğer görevleri yerine getirmekle yükümlüdür.

(4) Tıbbi sekreter, hastaların birim ilk kayıtlarını yaparak dosyalarını açmak, kontrol randevularını verip takiplerini yaparak randevu verilmiş hasta dosyalarını, muayene veya kontrol tarihinden en az bir gün önce hastadan sorumlu olan tabip veya hemşireye teslim etmek ve muayene sonrasında dosyanın muhafazasını sağlamak ile sorumlu tabip tarafından verilen diğer görevleri yerine getirmek ile yükümlüdür.

(5) Psikolog, tabibin gözetim ve denetimi altında mesleki yöntem ve teknikleri uygulayarak hastaların psikolojik sorunlarının çözümlenmesine yardım eder, birimlerde hastaların tabiple iletişim ve işbirliği kurmasında yardımcı olur, hastadan alınan bilgiler ve hastanın birim bünyesinde iken gözlemlenen yaşayış ve davranışlarını izler, bulguları ilgili tabibe bildirir.

(1) Kamu ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan tabip, hemşire ve psikolog unvanını haiz sağlık personeli, görev yaptıkları özel veya resmî kurumlar aracılığı ile tütün bağımlılığı tedavisi eğitimi programına müracaat edebilir. Herhangi bir kurumda görev yapmayanlar şahsen müracaat edebilirler. Başvuru dilekçeleri ve ilgili kurumun uygunluk yazıları Müdürlükçe Bakanlığa gönderilir. Bakanlıkça değerlendirme yapılır ve talebin uygun bulunması hâlinde aday, Bakanlıkça belirlenen eğitim grup ve tarihlerinde tütün bağımlılığı tedavisi eğitimi programına başlatılır.

(1) Tütün bağımlılığı tedavisi eğitimi programı başlangıç ve bitiş tarihleri Bakanlıkça belirlenir ve Müdürlük tarafından ilan edilir. Eğitim programı uzaktan ve yerinde eğitim olacak şekilde iki aşamadan oluşur. Yerinde eğitim Bakanlıkça belirlenmiş eğiticiler tarafından, hasta başı eğitimi ve teorik ders şeklinde, uzaktan eğitim ise, ilan edilen internet adresine uzaktan eğitim merkezince katılımcılara gönderilen kullanıcı isim ve parolası kullanılarak giriş yapılması suretiyle verilir.

(2) Eğitim programına katılan kursiyerin başarılı sayılması için, uzaktan eğitim merkezince yapılacak teorik sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alması gerekir.

(3) Yerinde eğitim programı toplam süresinin, saat olarak %5’inden fazla devamsızlık yapmış olanlar başarısız kabul edilirler.

(4) Tütün bağımlılığı tedavisi eğitimi programında başarılı olanlara Bakanlıkça düzenlenmiş katılımcı belgesi verilir.

(5) Tütün bağımlılığı tedavisi eğitimleri 21/8/2010 tarihli ve 27679 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık Bakanlığı Sertifikalı Eğitim Yönetmeliği çerçevesinde verilir.

(1) Birim, Müdürlük ekipleri tarafından, şikâyet ve soruşturma ile Bakanlığın Komisyona yaptırdığı veya Bakanlıkça yapılan olağandışı denetimler hariç olmak üzere, en az yılda bir defa yerinde denetlenir.

(2) Denetleme ekibi; Tıp Meslekleri Şube Müdürlüğü ve Tütün ve Madde Bağımlılığı İşleri Şube Müdürlüğü/Biriminde görevli en az iki personelden oluşur. Denetleme ekibince denetim sonucunda düzenlenen denetim raporu Bakanlığa gönderilir.

(3) Birimlerin teknik, idari ve tıbbi verileri ile periyodik denetleme formlarındaki hususlar, gerektiğinde Komisyonun görüşü de alınarak, Bakanlıkça değerlendirilir.

(1) Birimler ile birim personeli aşağıdaki hususlara uymak zorundadır:

a) Birimler uygunluk belgesi almadan faaliyette bulunamaz.

b) Müdürlükçe adlarına personel çalışma belgesi düzenlenmemiş personel, her ne surette olursa olsun, birimlerde çalıştırılamaz.

c) Hasta ile ilgili sonuçlar, hastanın yakınları, rızayı verenler; teftiş ve mahkeme istekleri hariç olmak üzere hiçbir şekilde üçüncü kişilere bildirilemez.

(1) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı faaliyette bulunulduğunun tespiti hâlinde bu yerler valilikçe kapatılır.

(2) Bu Yönetmelik kapsamındaki birimlerin denetimi sonucunda ortaya çıkan ve denetim formuna kaydedilen eksiklik ve usulsüzlüklerle alakalı olarak öncelikle sağlık kurum veya kuruluşunun tabi olduğu mevzuattaki idari yaptırım tatbik edilir.

(3) Tespit edilen eksiklikle alakalı olarak ilgili mevzuatta açıkça bir yaptırım öngörülmemiş olması hâlinde eksikliğin giderilmesi için bir haftadan az olmamak üzere süre verilir. Sürenin sonunda yerinde denetim yapılır. Denetimde, eksikliğin devam ettiğine karar verilen birimin faaliyeti durdurulur. En fazla üç ay ilave süre verilmesine rağmen süre sonunda eksikliğin giderilmemesi hâlinde açılma izni valilikçe iptal edilir.

(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce;

a) Tütün bağımlılığı tedavisi ve eğitimi yapmakta olan sağlık kurum ve kuruluşları, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden itibaren en geç üç ay içerisinde bu Yönetmelikle belirlenen şartlara uygunluklarını sağlarlar. Üç ayın sonunda durumlarını bu Yönetmeliğe uygun hâle getirmeyen sağlık kurum ve kuruluşlarının tütün bağımlılığı ve eğitimine ilişkin faaliyetleri uygunluk sağlanıncaya kadar valilikçe durdurulur.

b) Tütün bağımlılığı tedavisi eğitimleri sonunda verilmiş katılımcı belgelerinin geçerli olabilmesi için bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç üç ay içinde Genel Müdürlükçe onaylanması gerekir. Üç ay içinde onaylanmayan sertifika veya katılımcı belgeleri Genel Müdürlükten onay alınmadan kullanılamaz.

(1) Bakanlık ve bağlı kuruluşlarının teşkilat ve kadrolarının 11/10/2011 tarihli ve 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye uygun hâle getirilmesinden sonra bu Yönetmelikte geçen;

a) Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görevleri, Türkiye Halk Sağlığı Kurumunca,

b) Tedavi Hizmetleri Genel Müdürünün görevleri, Sağlık Hizmetleri Genel Müdürünce,

c) İlaç ve Eczacılık Genel Müdürünün görevleri, Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumu Başkanınca,

ç) Kanserle Savaş Dairesi Başkanının görevleri, Türkiye Halk Sağlığı Kurumunun ilgili daire başkanınca,

d) Tıp Meslekleri Şube Müdürlüğünün görevleri, Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ilgili birimince,

e) Tütün ve Madde Bağımlılığı İşleri Şube Müdürlüğü/Biriminin görevleri, Türkiye Halk Sağlığı Kurumunun ilgili birimince,

yerine getirilir.

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sağlık Bakanı yürütür.

Ekleri için tıklayınız.