Piyasa gözetimi ve denetimi; ürünün piyasaya arzı veya dağıtımı aşamasında veya ürün piyasada iken, ilgili teknik düzenlemeye uygun olarak üretilip üretilmediğini, güvenli olup olmadığını denetlemek veya denetlettirmek; güvenli olmayan ürünlerin güvenli hale getirilmesini temin etmek, gerektiğinde yaptırımlar uygulanmasını sağlamak amacıyla (Değişik ibare:RG-15/1/2019-30656 Mükerrer) Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yapılacak her türlü faaliyeti kapsar.
Teknik düzenlemelere uygun ürünlerin güvenli olduğu kabul edilir. Teknik düzenlemenin bulunmadığı hallerde, ürünün güvenli olup olmadığı; Türk Standartları Enstitüsü tarafından Türk Standardı olarak kabul edilen bir Avrupa Standardına karşılık gelen ulusal standartlar veya mevcut olması halinde, Avrupa Birliği teknik özellikleri; bunların olmaması halinde ise Türk Standartları Enstitüsü tarafından Türk Standardı olarak kabul edilen diğer ulusal standartlar veya ilgili sektördeki sağlık ve güvenlik konularına ilişkin iyi uygulama kodu veya bilim ve teknoloji düzeyi veya tüketicinin güvenliğe ilişkin makul beklentisi dikkate alınarak değerlendirilir.
Teknik düzenleme hükümleri saklı kalmak kaydıyla, Denizcilik Müsteşarlığı’nın sorumluluğuna giren piyasa gözetimi ve denetimi, 2001/3529 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmelik ve bu Yönetmelik uyarınca aşağıdaki esaslar çerçevesinde yapılır:
a) Genel Müdürlük, sorumlu olduğu ürünlerin piyasa gözetimi ve denetimini Merkez teşkilatındaki ve/veya Bölge Müdürlüklerindeki denetim görevlileri aracılığıyla yürütür, piyasa gözetimi ve denetimi sonucunda gerekli önlemleri alır ve cezaî müeyyideleri uygular.
b) Genel Müdürlük veya Bölge Müdürlükleri, sorumlu oldukları ürünlerin piyasa gözetimi ve denetimini re’sen veya şikayet üzerine, denetim görevlileri aracılığıyla yapar. Denetim görevlileri ve diğer kamu kuruluşlarının yaptıkları denetimler sonucunda ortaya çıkan ürüne ilişkin mevzuata uygunsuzluklar; bir kazanın nedenleri araştırılırken ortaya çıkan bilgiler; tüketici, kullanıcı, rakip üreticiler, dağıtıcılar, uygunluk değerlendirme kuruluşları ve onaylanmış kuruluşlar, diğer kamu kuruluşları ve sivil toplum örgütleri tarafından ürünün teknik düzenlemeye uygunsuzluğu ve güvensizliği konusunda yapılan ihbarlar, şikayetler ve bu çerçevede elde edilen bilgiler piyasa gözetimi ve denetimi amacıyla kullanılabilir.
Genel Müdürlük ve Bölge Müdürlüklerinin adres, telefon, telefaks ve e-posta gibi irtibat bilgileri Denizcilik Müsteşarlığı web sitesinde duyurulur.
c) Piyasa gözetimi ve denetimi konusunda, denetim görevlileri; denetleme, inceleme, araştırma yapmak ve gerektiğinde Genel Müdürlükçe talep edilen diğer görevleri yerine getirmekle görevli ve yetkilidir.
d) Denetim, ürünlerin; mağaza, dükkan, ticarethane, depo, ambar, nakil araçları ve benzeri her türlü depolandığı ve/veya satıldığı yerlerde, re’sen veya şikayet üzerine yapılır.
Gerekli hallerde, ürünlerin üretildikleri, işlendikleri, ambalajlandıkları, monte edildikleri yerlerde de denetim yapılabilir.
Denetimler, denetim yapılan yerlerdeki çalışmaları engellemeyecek şekilde yapılır.
e) Denetlemede üreticinin muhatap alınması esastır. Bu husus, dağıtıcının Kanunun 5 inci maddesinin 9 uncu fıkrasında düzenlenen yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
Dağıtıcıya ait işyerinde yapılan denetimde, üreticinin adı ve adresi tespit edilir. Piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetleri sonucunda güvenli olmadığı belirlenen ürüne ilişkin olarak üreticinin tespit edilemediği durumlarda, üç gün içinde üreticinin veya ürünü tedarik ettiği kişinin kimliğini bildirmeyen dağıtıcı, üretici olarak kabul edilir.
f) Denetleme görevi, üretici veya dağıtıcıya ait bilgi ve belgelerin, ilgili mevzuat çerçevesinde incelenmesi ile ürünlerin gözle incelenmesinin yapılması, muayene edilmesi ve gerektiğinde her türlü test ve muayenenin yapılması veya yaptırılması suretiyle yerine getirilir.
g) Denetlenmiş ürünler gerekli görüldüğü taktirde yeniden denetlenebilir.
h) Genel Müdürlük ve Bölge Müdürlükleri, piyasa gözetimi ve denetiminde gerekli görülen durumlarda, test ve muayene laboratuarları dahil olmak üzere Kamu kuruluşlarının imkânlarından veya gözetim ve denetime konu ürüne ilişkin uygunluk değerlendirmesi işlemlerinde yer almayan ancak bu konuda yeterli olan test, muayene ve/veya belgelendirme kuruluşlarının imkânlarından yararlanabilir. Ancak, test ve kontrol sonucuna göre karar verme yetkisi Genel Müdürlüğe veya Bölge Müdürlüğüne aittir.
i) Denizcilik Müsteşarlığı, bir ürünün diğer yetkili kuruluşların da sorumluluğunda bulunması halinde, bu ürüne ait piyasa gözetimi ve denetiminin gerektiğinde ilgili tüm taraflarca ortaklaşa ve eş zamanlı olarak yürütülmesini teminen gerekli önlemleri alır.