Yalova Kaplıcaları İşletme İdaresinin Hesap Usulleri ve Alım Satım Muameleleri Talimatnamesi

Defterikebir:

Fasılları ayrı ayrı hesaplarda (safhalarda) tarih sırasiyle gösterir defterdir. Defterikebirde aşağıdaki hesaplar açılacaktır.

Defterikebir hesapları ve numaraları;

1 – Tesisat ve sabit kıymetler,

2 – Yapılmakta olan işler,

3 – Ambarlar,

4 – Mülga Denizbank'tan devredilen borçlar ve alacaklar,

5 – Sermaye, A

6 – Sermaye, B

7 – Dipozitolar ve emanetler,

8 – Muhtelif borçlu ve alacaklılar,

9 – Senedat cüzdanı,

10 – Ödenecek senetler,

11 – Kasa,

12 – Bankalar,

13 – Sabit sermaye,

14 – Birikmiş amortisman hesabı,

15 – Karşılıklar (Sigorta, ihtiyat, sermaye)

16 – Muvakkat ve mutavassıt hesaplar,

17 – Tasfiye olunacak hesaplar,

18 – İdare masrafları,

19 – Müşterek işletme masrafları,

20 – Amortisman hesabı,

21 – Asli işletmeler hesabı,

22 – Tali işletmeler hesabı,

23 – Alınan faiz ve komüsyon,

24 – Verilen faiz ve komüsyon,

25 – Muhtelif zararlar,

26 – Muhtelif gelirler,

27 – Vergi resim ve harçlar,

28 – Kâr ve zarar hesabı,

29 – Nazım hesaplar (nakitten maada alınan teminat)

Defterikebirde açılacak olan bu hesapların mahiyetleri ile bunlar için tutulması iktiza eden muavin defterler hesap sıra numarası ve ismi itibariyle aşağıda izah edilmiştir. Defterikebirde yeniden hesap açmak veya hesap isimlerini değiştirmek ancak Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletinin müsaadesiyle olur.

1 NUMARALI HESAP

Tesisat ve sabit kıymetler hesabı

Bu hesap idarenin sabit kıymetler ve tesisat mevcutları yekünu umumisini göstermeğe yarar. Hesabın muavin defterleri ve bu muavin defterlerde açılacak tali hesaplar şunlardır.

1 Numaralı defter

Arsalar ve arazi muavin defteri

Tali hesaplar

A – İnşaatlı arsa ve arazi

B – İnşaatsız arsalar,

C – İnşaatsız arazi

2 Numaralı muavin defter

Ormanlar

Bu muavin defterde ayrıca tali hesaplar açmağa lüzum yoktur. Kaplıcalar hududu dahilinde bulunan ormanlar mesaha ve kıymet itibariyle bu deftere kaydolunur.

3 Numaralı muavin defter

Tesisat ve tertibat

Bu defter kaplıcalar hududu dahilinde vücuda getirilmiş ve getirilecek olan tesisat ve tertibatın kaydına mahsus olup bu defterde aşağıdaki tali hesaplar açılacaktır. Tali hesaplara alakalarına göre kaydedilecek kısımların nevi itibariyle müfredatlı olarak geçirilmesi lazımdır.

Tali hesaplar şunlardır:

a - Yollar, köprüler, kanallar ve rıhtımlar

b - İhata tertibatı ve duvarlar

c - Meydanlar, parklar, bahçeler

d - Tenis kort

e - Yeraltı helası

f - Sair tertibat

g - Su tesisatı

h - Elektrik tesisatı

i - Telefon tesisatı

j - Kanalizasyon tesisatı Bu tesisat bina harici kısımlar içindir.

k - Yangın tesisatı

l - Sair tesisat

4 Numaralı muavin defter

Binalar

Bu defter kaplıcalar idaresine devredilen ve yeniden yapılacak olan binaların kaydına mahsustur. Bu defterde açılması iktiza eden tali hesaplara bu hesaplarla alakalı işler taallük ettiği yere ve müfredat veçhile kaydedilecektir.

Tali hesaplar şunlardır:

a - İdare binaları

b - Otel ve pavyonlar binaları

c - Lokanta ve büfeler binaları

d - Banyo ve içme binaları

e - Elektrik santralı binaları

f - Ambar ve mağaza binaları

g - Sair işletme binaları

h - İkametgahlar

i - Sinema binası

j - Plaj binası

k - ..........

l - ..........

5 Numaralı muavin defter

Makinalar

Bu defter diğer defterlerde izah edilen şekilde yürütülecektir. Bu defter için aşağıdaki tali hesaplar açılacak ve keza bu hesaplara alakalı işler taallük ettiği partilere müfredat veçhile ve izahatlı olarak kaydolunacaktır.

Tali hesaplar şunlardır:

a - Tedavi makineleri

b - Enerji makineleri

c - Atelye makineleri

d - Diğer makineler

Makinelere ayrıca birer numara verilmek lazımdır. Makinelerle alat ve edevatın birbirine karıştırılmaması ve kayıtlarda taallük ettiği hesapların tefrikı lazımdır.

6 Numaralı muavin defter

Alat ve edevat

Bu defter idarenin malı olan ve demirbaşla mefruşattan gayrı bulunan bilümum alat ve edavatın kaydına mahsustur. (Balta, çekiç, kazma, kürek ve saire gibi) müfredatları levazım tarafından ayrıca tutulacak olan bu defter bir tek hesabı ihtiva edecektir. (Ormanlar gibi) levazımca cins ve nev'i itibariyle ve miktar ile kıymet ve bulundukları yerler gösterilmek suretiyle bir defter tutulacaktır. (Nümune) her ay sonunda levazım tarafından bir cetvel çıkarılacak, bu cetvelin yekünu muavin defter yekünuna müsavi olacaktır:

7 Numaralı muavin defter

Nakil vasıtaları

Bu defter idarede kullanılan nakil vasıtalarının kaydına mahsustur. Bu muavin defter aşağıdaki tali hesapları ihtiva eder. Bu tali hesaplara nakil vasıtaları cinsleri itibariyle ve tafsilatı lazımesiyle ayrı ayrı sayfalara kaydolunur.

Tali hesaplar şunlardır:

a - Motörlü vasıtalar

b - Motörsüz vasıtalar

c - Canlı vasıtalar

8 Numaralı muavin defter

Mefruşat ve demirbaş eşya

Bu defter idarenin teşkilat ve tesisatında mevcut bilümum demirbaş eşya ve mefruşatın kaydına mahsustur. Tutulacak muavin defterde aşağıdaki tali hesaplar açılması lazımdır. Bu hesaplara mefruşat ve demirbaş yalnız kıymet itibariyle ve cins gözetilmeksizin kaydolunur. Bundan maada levazım idaresi de bir defter tutmağa mecbur olup bu defter (Nümune) mefruşat ve demirbaş eşyanın cinsi itibariyle ve her sayfa bir eşyaya mahsus olmak, eşyanın bulundukları yerler gösterilmek suretiyle kayda mahsustur.

Levazım tarafından tutulacak olan bu defterde hem miktar hem de bedel kaydedilmek lazımdır. Her ay sonunda levazım tarafından bir cetvel çıkarılacak, bu cetvelin yekünu muavin defterdeki tali hesaplara müsavi olacaktır.

Muavin defterde açılacak tali hesaplar şunlardır:

a - Yemek, kahvaltı, kahve, çay ve içki takımları

b - Çamaşır (Banyo, sofra, yatak takımları ila...)

c - Sair mefruşat ve demirbaş eşya.

İKİ NUMARALI HESAP

Yapılmakta olan işler hesabı

Bu hesap idare tarafından yaptırılması takarrür eden ve inşaat ve tesisat mevzuuna giren alelümum işlerin inşa ve tesisi safhalarını takip ve bunların hitamında taallük ettiği hesaba nakledilmek için açılmış muvakkat ve mutavassıt mahiyette bir hesaptır. Hesabın aşağıda gösterilen iki muavin defteri bulunup bu defterlerden inşasına başlanan bir otel, bir başka bina, yaptırılmasına mübaşeret edilen bir yol, veya kanalizasyon veyahut bir su deposu gibi her bir iş için birer tali hesap açılması icabeder.

Muavin defter şunlardır:

a - İnşa halinde bulunan binalar

Bir ve iki numaralı hesapların sene sonundaki bakiyeleri yekünu sabit sermaye yekünunu tecavüz edemez. Bu hesaplara taallük eden muamele fişlerinin şekli tertibi aşağıdaki misallerde gösterilmiştir.

Fiş şekli

3 NUMARALI HESAP

Ambarlar

Bu hesap müessesenin muhtelif ambarlarına giren ve çıkan eşya ve mevaddın kaydına mahsustur. Hesabın muhasebede tutulan muavin defterinde aşağıdaki tali hesaplar açılacak ve bu hesaplara mevad ve eşya cinsi gözetilmeksizin kıymet itibariyle kaydolunacaktır.

Levazım şubesi de her ambar için bir defter tutacak ve bu defterler her cins eşya için bir sayfa tahsisi ile bu sayfalara kıymet, miktar ve sair izahatın ilavesi suretiyle yürütülecektir. Bu defterlerin her ay gayesinde icmali çıkarılacak ve muhasebe ile mutabakatı temin edilecektir. Ambar hesabının muhasebe muavin defterinde açılacak tali hesapları şunlardır:

a - Yiyecek ve içecek ambarı (Tütün ve sigara dahil)

b - Kömür ve yanıcı maddeler ambarı

c - Laboratuvar ve tıbbi ecza ambarı

d - Demirbaş eşya ve levazım ambarı (Bu hesaba ancak yeni alınıp da kullanılmaya verilmiyen ihtiyat levazım) kaydolunur.

e - Boş kaplar ambarı

f - Kırtasiye ve evrakı matbua ambarı

g - Hurda eşya ambarı

h - Sair malzeme ve emtia ambarı

4 NUMARALI HESAP

Mülga Denizbank'tan devredilen borçlar ve alacaklar hesabı 3653 numaralı kanun, Yalova Kaplıcalarının bütün hukuk ve vecaibiyle Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletine devrini amir bulunduğu cihetle mülga idareden müdevver borçlarla alacakların da bir hesapta görülmesi icabedeceğinden böyle bir hesabın açılmasına lüzum görülmüştür. Esasen muvakkat olan bu hesap için muavin defter tutulmaksızın tafsilatın defterikebire derci kafidir.

Bu hesap aylık mizanlarla senelik bilançolarda iki bakıye gösterecektir:

1 - Mizan bakıyesi

2 - Matlup bakıyesi

Alacak ve borçların tamamen tesviyesinden sonra bu hesabın bakıyeleri Sıhhat e İçtimai Muavenet Vekaleti "A" hesabı carisinin zimmet ve matlubuna nakledilmek suretiyle tasviye ve bu tasviye işi Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletine ihbar edilir.

Bu hesabın zimmeti, mülga idareden müdevver borçlardan ödenen miktarı; matlubu da devreden alacaklardan vukubulan tahsilatı gösterir.

MİSAL 1

MİSAL 2

5 NUMARALI HESAP

Sermaye "A " Hesabı

Vekaletin bu cari hesabı aynı zamanda bir mütedavil sermaye hesabı mahiyetini arzeder. Yalova Kaplıcalarına mütedavil sermaye verilmiyecek umumi muvazeneden ve Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti bütçesinden yardım yapılacaktır. Maliye Vekaletine yapılacak bütün tediyat ve senelik bütün zararları bu hesabın zimmetine ve karları da matlubuna geçirilecektir.

Yukarda zikredilen mülga Denizbank'tan müdevver borçlar ve alacaklar zimmet ve matlup bakıyeleri de bu hesabın zimmet ve matlubuna kaydedilecektir. 1 temmuz 1939 tarihindeki devir tutarı nakit, ambar stokları ve saire senenin karları ve alınan yardımlar bu hesabın matlubuna kaydedilir. Bu hesap için muavin defter tutulmasına lüzum yoktur.

6 NUMARALI HESAP

Sermaye "B " hesabı

İnşaat, tesisat ve saire için (bir ve iki numaralı hesaplar) alınan mebaliğ bu hesabın matlubuna geçirileceği gibi, kırılan ve muhtelif sebeplerle kaydı terkin edilen veya satılan sabit kıymetlerin tutarı da evvelemirde alakalı hesaplara alındıktan sonra sabit sermaye hesabına zimmet kaydiyle bu hesabın matlubuna geçirilir.

Her sene sonunda, sabit kıymetlere sene içinde inzimam eden miktarın tutarı sabit sermaye hesabının matlubuna ve bu hesabın zimmetine kaydolunur. Bu hesabın muavin tefteri yoktur.

7 NUMARALI HESAP

Depozitolar ve emanetler

Resmi dairelere ve başka müesseselere verilen depozitolarla tahakkuk etmiş vergi ve resimler, icra tevkifatı, ödenmemiş istihkaklar muhtelif depozito ve pey akçeleri gibi emanet muameleleri bu hesaba kaydedilecektir.

Hesabın zimmeti verilen depozitolarla ödenen emanetleri ve matlubu da geri alınan depozitolarla muhtelif namlarla tahakkuk edip tesviye edilmiyen istihkakların ve sairenin kaydına mahsustur. Bu hesabın tali hesapları aşağıda gösterilmiştir. Tali hesapların müfredatı kartlar üzerinde yürütülecektir. Her hesaba dahil müessese veya eşhas için ayrı ayrı birer kart tahsis edilecektir. Kartlar tali hesaplara göre ayrı ayrı gruplar halinde ve her grup da Alfabe sırasiyle tasnif edilecektir. Kart (Nümune numarası 2)

Aylık mizanlarla senelik bilançolarda bu hesabın zimmet ve matlup olmak üzere iki bakıye arzetmesi icabeder. Bu bakıyeler eşhas üzerine kartlardan tali hesap üzerine de muavin defterden elde edilir. Bu hesabın muavin defterindeki tali hesapları şunlardır:

a - Resmi dairelere verilen depozitolar

b - Sair müessese ve şahıslara verilen depozitolar

c - Tahakkuk etmiş vergi ve resimler Her iş için ayrı ayrı

d - İcra tevkifatı kart tahsis edilecektir.

e - Ödenmemiş istihkaklar

f - Alınan muhtelif depozitolar ve pey akçeleri

8 NUMARALI HESAP

Muhtelif borçlular ve alacaklılar

Bu hesap idarenin Mülga Denizbank'tan müdevver kısımlarla depozito ve emanetler hariç eşhası sairenin borç ve alacaklarını gösterecektir. Bu hesabın bir muavin defteri olacak ve bu defterde aşağıdaki tali hesaplar açılacaktır.

Bu tahvillerin her birisi için muavin defterde ayrı sayfa tahsis edilecek ve buraya tahvil numaraları; kıymetleri, faiz nispeti kaydedilecektir.

10 NUMARALI HESAP

Ödenecek senetler

Bu hesap lüzumunda İdare tarafından verilecek bonoların kaydına mahsustur. Bu hesap için muavin defter tutmağa lüzum yoktur. Şu kadar ki icabeden malümatın derhal alınabilmesi için defterikebire lüzumlu kaffei malümatın derci iktiza eder. Senet tarihi, vadesi, ne için verildiği gibi.

MİSAL

11 NUMARALI HESAP

Kasa

Bu hesap müessese veznesine giren ve çıkan paraların kaydına mahsus olup hesabın muavin defteri, veznedar tarafından tutulacak olan kasa defteridir. Kasa defteri veznedar tarafından ve yevmiye defterinde izah edilen fişlere istinaden yürütülür.

Tutulması zaruri olan kasa defterinde muameleler her gün bir bakıye ile tevzin ve defterde görünen mevcudun kasadaki mevcuda mutabakatı muhasebeci ve veznedarın imzalariyle her gün tasdik edilecektir.

Günlük kasa muamelatı yevmiye defterine iki yevmiye fişi vasıtasiyle geçirilecektir. (Nümune 2 )

1 – Mehuzat için

Kasa

Zirdekilere :

.............

.............

.............

2 - Sarfiyat için

Zirdekiler :

.............

.............

.............

Kasaya

Kasa; ancak İşletme Müdürü veya tayin edeceği zat ile muhasebecinin imzasını taşıyan kasa fişleri mucibince ahz veya tediye etmek hakkını haizdir.

12 NUMARALI HESAP

Bankalar

Bu hesap müessesenin muamele yaptığı bankalara vaki olan tevdiatiyle istirdatlarını ve bankada bulunan paralarını göstermeğe yarar.

Bu hesap için bir muavin defter tutulur. Muavin defterde her banka için ayrı birer hesap açılmak lazımdır.

Muavin defterlerin bakiyeleri ile bankaların gönderdikleri hesap hulasalarının mutabakatları en az altı ayda bir ve zaruri olarak mali sene sonunda behemehal yapılacaktır.

13 NUMARALI HESAP

Sabit sermaye

Bu hesap müessesenin sabit sermaye miktarını ve bu sermaye üzerinde vaki olacak tahavvülatı göstermek içindir.

Hesabın bakıyesi her sene sonunda sabit kıymetler bakıyelerinin mecmuuna müsavi olacaktır. Kırılan veya muhtelif sebeplerle kaydı terkin edilen veya satılan sabit kıymetlerin tutarı her sene sonunda Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti (B) hesabının matlubuna ve bu hesabın zimmetine geçirilir.

Sabit kıymetlere sene zarfında inzimam eden miktar hesabın matlubuna ve Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti (B) hesabının zimmetine geçirilir.

MİSAL: 1

MİSAL: 2

MİSAL

Kaplıcaların Sıhhat Vekaletine devri zamanındaki sabit sermayeyi teşkil edecek olan muhtelif sabit kıymetler, tesisat ve sabit kıymetler hesabının zimmetine ve bu hesabın (sabit sermaye) matlubuna geçirilecektir.

14 NUMARALI HESAP

Birikmiş Amortisman Hesabı

Amortismanlar pasif usul mucibince yani sabit kıymetlerden her sene bir miktar tenzil etmek suretiyle değil birikmiş sermaye teşkil etmek suretiyle yapılacaktır.

Amortismanlar sene sonunda ve berveçhi ati nispetler dahilinde hesap edilir.

Kagir binalar : % 2

Ahşap binalar : % 5

Elektrik santralı ve pompa binası : % 3

Su depoları : % 4

Tesisat ve tertibat : % 5

Makineler : % 10

Nakil vasıtaları : % 20

Demirbaş eşya ve mefruşat : % 10

Çamaşır (yatak, banyo ve sofra takımları dahil) : % 10 (Senede ancak 4 ay kullanılacağına göre)

Yemek, kahvaltı, çay, kahve ve içki takımları : % 10

Birikmiş amortisman hesabı için muavin defterler tutulacaktır.

Bu defterler:

1 – Binalar

2 – Makineler

3 – Tesisat ve tertibat

4 – Nakil vasıtaları

5 – Mefruşat ve demirbaş eşya ve alat ve edevatı için olmak üzere beş grupa ayrılacak ve her grupa dahil her iş için ayrı sayfalar tahsis edilecektir.

MİSAL:

Binalarda:

Otel Termal

İkametgah binası ila ...... gibi

Muavin defteri matlup sayfası bina, makine, tesis veya nakil vasıtalarının her biri için ayrılmış amortisman miktarını gösterecektir. Mefruşat ve demirbaş eşya ile alat ve edevatın her bir cinsi için ayrı bir hesap açmak lüzumsuzluğuna binaen bunların toptan kaydedilmesi muvafıktır. Bunların amortismanı da yekün üzerinden hesap edilir. Bu hesap için sene sonunda yapılacak muameleye misal :

Kırılan veya muhtelif sebeplerle kaydı terkin edilen sabit kıymetlerin kayıt şekli şu suretle olacaktır.

100 lira kıymetinde bir makinenin dikkatsizlik yüzünden bozulması halinde bunun müsebbibinden 50 lira alınsa ve bu makine için 20 liralık birikmiş amortisman bulunsa kayıt şu şekilde olacaktır.

15 NUMARALI HESAP

Karşılıklar (sigorta ihtiyat sermayesi)

Bu hesap müessesenin kendi bünyesi dahilinde sigorta tesis ve şüpheli alacakları tahakkuk etmesi halinde kullanılacaktır. Bu hesabın kaydı sene sonunda yürütülecektir. Hesabın muavin defteri vardır. Bu defterde aşağıdaki tali hesaplar açılacaktır.

a) Tasfiye olunacak alacaklar ve hesaplar karşılığı

b) Sigorta karşılığı

MİSAL: 1

MİSAL: 2

16 NUMARALI HESAP

Muvakkat ve mutavassıt hesaplar

Bu hesap bidayeten mahiyeti tayin edilmeyen muameleler ile gelecek senelere sirayet eden irat ve masrafların kaydına mahsustur. Bu hesap için muavin defteri tutulacak ve bu defterin aşağıda gösterilen tali hesapları olacaktır.

Tali hesaplar şunlardır:

1 – Gelecek seneye ait masraflar

2 – " " " iradlar

3 – Mahiyeti tayin edilmiyen borçlu muameleler

4 – " " " alacaklı"

Aylık mizanlarda ve senelik bilançolarda bu hesap iki bakiye gösterecektir. Zimmet bakıyesi, matlup bakıyesi

MİSAL 1

MİSAL 2

17 NUMARALI HESAP

Tasfiye olunacak hesaplar

Bu hesap tahsili teehhüre uğrayan senetlerle alacakların ve davada bulunan senetler ve alacakların ve diğer çürük alacakların kaydına mahsustur. Hesap için bir muavin defter tutulacak ve defterde tahsili teehhüre uğrayan senetler ve alacaklar, davada bulunan senetler ve alacaklar, şüpheli alacaklar, tahsili mümteni hal alan alacaklar için tali hesaplar olacaktır.

MİSAL:

Tahsili mümteni alacağın zarar kaydı için Vekaletten müsaade istihsali lazımdır. Bu müsaadenin istihsali halinde masraf kaydı suretiyle hesap kapatılır. Meşkük alacaklar için karşılık ayırma vaziyeti de Vekaletin müsaadesine bağlıdır.

18 NUMARALI HESAP

İdare masrafları

Bu hesap personellere ait masraflarla idarenin diğer işletme masraflarının dışında kalan masrafların kaydına mahsustur. Bu hesap için muavin defter tutulacak ve bu defterde aşağıdaki tali hesaplar açılacaktır.

1 – Bareme tabi memurlar

2 – Baremin 10. uncu maddesine dahil memurlar

3 – Muvakkat müstahdemler

4 – Ecnebi mütehassıslar ücreti

5 – Fazla mesai ücreti

6 – Memurların tedavi masrafları

7 – Tekaüt sandığı masraflarına iştirak hissesi

8 – Tazminat

9 – Harcırah

10 – Müstahdemlerin giyim masrafları

11 – Personel iaşe masrafları

12 – Kiralar

13 – Tenvir ve teshin ve su

14 – Kırtasiye, Büro masrafları ve matbualar

15 – İlan, gazete ve mecmua aboneleri

16 – Posta, telgraf ve telefon masrafları

17 – Menkuller bakım ve tamirat masrafları Kıymete haizi tesir olan

18 – Gayrimenkuller ve tamirat masrafları tamirler alakalı hesaplara

19 – Hayır Cemiyetlerine yardım kaydolunur

20 – Para nakliyesi

21 – Hukuki işler masrafı

22 – Damga pulları

23 – Gayrimenkul sigorta masrafları

24 – Menkuller sigorta masrafları

25 – Müteferrik masraflar

26 – İdare binaları ve idaredeki mefruşat ve demirbaşlar amortismanı. İdare masrafları hesabına dahil maaş, ücret ve iaşe ve tedavi masrafları, memur ve müstahdemlerin çalıştıkları yerler itibariyle ve idare masrafları hesabının matlubuna ve alakalı işletmenin zimmetine kayıt suretiyle nakledildikten sonra bakıye kalan idare masrafları her sene sonunda muhtelif işletmeler hesabının aşağıdaki tali hesaplarının zimmetine, bu kısımların sabit kıymetleri nispetinde tevzi edilir.

Oteller ve pavyonlar işletmesi tali hesabı

Lokantalar ve büfeler işletmesi tali hesabı

Banyolar işletmesi tali hesabı

Senelik idare masrafının mecmuu otuz bin liraya baliğ olsa, oteller ve pavyonlar (bina, mefruşat, demirbaş ila....) sabit kıymetleri 800,000; lokantalar ve büfeler sabit kıymetleri (yemek takımı, bina ila...) 120,000 ve banyolar sabit kıymetleri 80,000 lira olsa:

Nispetler yukardaki şekilde tesbit edildikten sonra masrafın taksimi 30.000 liralık masrafın bu nispetler dahilinde taksimi şöylece yazılır.

19 NUMARALI HESAP

Müşterek işletme masrafları

Bu hesap kaplıca işletmesine taallük edip doğrudan doğruya bir işletmeyi alakalandırmayan ve umumiyet itibariyle bütün işletmelere şamil olan masrafların kaydına mahsustur. Hesabın muavin defteri vardır. Ve bu defterde aşağıdaki tali hesaplar açılacaktır.

1 – Alelümum propaganda masrafları,

2 – Orkestra masrafları

3 – Nakliye ve hammaliye

4 – Bahçe, yollar ve parklar tenviratı

5 – Temizlik masrafları

6 – Nakil vasıtaları işletme zararı

7 – Marangozhane işletme zararı

8 – Çamaşırhane işletme zararı

9 – Amortismanları başka bir hesaba geçirilmiyen sabit kıymetler amortismanı

10 – Elektrik santralı işletmesinden sene sonunda nakledilen zimmet veya matlup bakıyesi.

Her sene nihayetinde bu hesapların bakıyesi oteller ve pavyonlar işletmesi, lokantalar ve büfeler işletmesi, banyolar işletmesi tali hesaplarının zimmetine bu şubelerin sabit kıymetleri nispetinde geçirilir. Nispetin tayini idare masraflarındaki gösterilen şekilde olur.

20 NUMARALI HESAP

Amortisman hesabı

Bu hesap müessesenin yaptığı amortismanların mecmuunu bir arada gösterebilmek için açılmıştır. Bu hesap için muavin defter tutmağa lüzum yoktur. Hesaplanan amortismanlar bu hesabın zimmetine ve birikmiş amortisman hesabının matlubuna kaydolunur. Bu hesabın sene sonundaki bakıyesi bu hesaba matlup ve sabit kıymetlerin bulunduğu yerler itibariyle taallük eden hesabın zimmetine kaydolunur.

MİSAL: 1

21 NUMARALI HESAP

Asli işletmeler hesabı

Bu hesap kaplıcaların gerek gelir temini ve gerekse diğer ihtiyaçları için işletmeye mecbur olduğu muhtelif teşekkülleri ve bunların neticelerini bir arada göstermek üzere açılmıştır.

Hesabın muavin defterleri ve her defterde açılacak tali hesapları şunlardır:

1 numaralı defter

Otel ve pavyonlar işletme defteri

Bu defter otel ve pavyonlar işletmesini ve bu işletmeden alınan neticeleri görebilmek için açılmıştır. Defterde her otel veya pavyon için aşağıdaki tali hesaplar açılacaktır.

1 – Varidat (Adi banyolarda hasıl olan varidat dahil)

2 – İdare masrafları hissesi

3 – İdare masraflarından nakledilen personel ücret ve sair masrafları

4 – Elektrik masrafları

5 – Teshin masrafları

6 – Müteferrik temizlik ve işletme masrafları

7 – Müşterek işletme masrafları hissesi

8 – Amortisman (Bina, demirbaş eşya ve mefruşat, çamaşır ve saire)

9 – Netice hesabı

Netice hesabı sene sonunda olmak üzere ancak bir defa muamele görür. Bilfarz bir sene içinde bu tali hesabın matlubunda 5000 ve zimmetinde 4600 lira kayıdlı olsa; bunun sene sonunda kapatılması için

MİSAL 3

Oteller ve pavyonlar işletme tali hesabı aylık mizanlarda iki bakiye gösterecektir. Zimmet bakiyesi, matlup bakiyesi, bu bakiyeler tali hesaplardan elde edilecektir.

2 numaralı defter

Lokantalar ve büfeler işletme defteri

Bu defter lokantalar ve büfeler işletmesini ve işletmelerden alınan neticeleri görebilmek için açılmıştır. Defterde her lokanta ve büfe için aşağıdaki tali hesaplar açılacaktır.

1 – Yiyecek ve içecek hasılatı

2 – Diğer muhtelif hasılat

3 – Yiyecek ve içecek maddeler bedeli

4 – Varidat temin eden muhtelif mubayaalar bedeli.

5 – İdare masrafları hissesi

6 – İdare masraflarından nakledilen personel ücret ve sair masrafları

7 – Elektrik masrafları

8 – Teshin ve mahrukat masrafları

9 – Müteferrik temizlik ve işletme masrafları

10 – Müşterek işletme masrafları hissesi

11 – Amortisman (Bina, demirbaş eşya ve mefruşat çamaşır ve saire)

12 – Netice hesabı

13 – Sene sonu stok hesabı

Bu tali hesaplarda da oteller ve pavyonlar işletme tali hesabında olduğu gibi muamele yapılır. Yiyecek ve içecek maddeleri mahrukat ve sair malzemenin sene sonunda tadat neticesi tesbit edilen mevcutları alakalı yiyecek ve içecek maddeleri, teshin ve mahrukat masrafları gibi hesapların matlubuna kaydedilmek suretiyle sene sonu stoku tali hesabına nakledilecek. Bu suretle kalan bakiyeler masraf telakki edilerek netice hesabına usulü dairesinde dercedilecektir. Her sene iptidasında sene sonu stoku alakalı masraflara devrolunur.

3 numaralı Banyolar işletme defteri

Bu defter devai sular banyolarının (açık havuz dahil) işletmesini ve bu işletmeden alınan neticeleri görebilmek için açılmıştır. Bu muavin defterde her banyo için aşağıdaki tali hesaplar açılacaktır.

1 – Banyolar ve havuzlar hasılatı

2 – İdare masrafları hissesi

3 – İdare masraflarından nakledilen personel ücreti ve sair masrafları

4 – Elektrik masrafları

5 – Müteferrik temizlik ve işletme masrafları

6 – Müşterek işletme masrafları hissesi

7 – Amortisman (Bina, demirbaş eşya, mefruşat çamaşır ve saire)

8 – Netice hesabı

Bu tali hesaplarda da oteller ve pavyonlar işletme tali hesabında olduğu gibi muamele yapılır.

22 NUMARALI HESAP

Tali işletmeler hesabı

Bu hesap 21 numaralı hesabın ihtiva ettiği asli işletmelerden maada idarenin tali işletmelerinin irad, masraf ve neticelerini göstermek için açılmıştır.

Bu hesabın aşağıda yazılı muavin defterleri vardır.

1 – Elektrik santralı işletmesi

2 – Nakil vasıtaları"

3 – Çamaşırhane "

4 – Marangozhane "

5 – Muayene ve tedavi işleri

6 – Eczahane

7 – Berber ve manikür

8 – Sinema, konser ve temsiller

Her ayın hitamında hem defterikebir ve hem de muavin defterler için olmak üzere ayrı ayrı birer mizan yapılacaktır. (Mizan Nümune 4) çıkan ayın mizanları giren ayın 15 inci gününe kadar tamamen hazırlanmış ve lüzumunda teftişe ve tetkike amade bulundurulmuş olacaktır. Müessesenin hesapları kanuna tevfikan sene sonunda Divanı Muhasebatça tetkik edileceğine göre bu mizanların müessesede hıfzedilmesi ve senelik hesaplar meyanında Divanı Muhasebata tevdii iktiza eder.

Her ay mizanlarının tanziminden sonra bu işlerin tamamen ifa edilmiş olduğu Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletine tahriren bildirilecektir. Mali senenin hitamından sonra iki ay zarfında bilançonun behemehal tanzimi lazımdır. Bilançodan bir sureti icabeden diğer cetvellerle birlikte Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletine gönderilmekle beraber diğerleri hazırlanacak hesabı kati ile beraber 3653 numaralı kanunun 10 uncu maddesi hükmüne tevfikan mali yılın hitamından itibaren dört ay içinde Divanı Muhasebata irsal olunacaktır. Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletine ve Divanı Muhasebata gönderilmesi icabeden cetveller şunlardır:

1 - Bilanço, kar ve zarar hesabiyle birlikte

2 - Bütün aktif ve pasifleri gösterir müfredatlı cetvel

3 - Tadat mazbataları sureti

4 - Varidat ve masarif bir evvelki sene varidat ve masarifi ile mukayeseli olarak gösteren istatistik cetveli

5 - Hesabı kati

Defterikebirde yeniden hesap açmak veya hesap çıkarmak veyahut hesabın ismini değiştirmek Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletinin müsaadesiyle olur.

Bilanço aşağıdaki şekilde tanzim edilecektir:

Aktif kısmı

1) Sabit kıymetler:

1 - Arsalar ve arazi

a) İnşaatlı arsalar ve arazi

b) İnşaatsız arsalar

c) İnşaatsız arazi

2 - Ormanlar:

3 - Tesisat ve tertibat:

a) Yollar, köprüler, kanallar ve rıhtımlar

b) İhata tertibatı ve duvarlar

c) Meydanlar, parklar, bahçeler

d) Tenis - kort

e) Yeraltı helası

f) Sair tertibat

g) Su tesisatı

h) Elektrik tesisatı

i) Telefon tesisatı

j) Kanalizasyon tesisatı

k) Yangın tesisatı

l) Sair tesisat

Yekün

Birikmiş amortismanlar

Safi yekün

........ Sigorta kıymeti (....... Türk lirası)

4 – Binalar:

a) İdare binaları

b) Otel ve pavyon binaları

c) Lokanta ve büfeler binaları

d) Banyo ve içme binaları

e) Elektrik santralı binaları

f) Ambar ve mağaza binaları

g) Sair işletme binaları

h) İkametgahlar

i) Sinema binası

j) Plaj binası

k) ..........

l) ..........

Yekün

Birikmiş amortismanlar

Safi yekün

........ Sigorta kıymeti (....... Türk lirası)

5 – Makineler :

a) Tedavi makineleri

b) Enerji makineleri

c) Atelye makineleri

d) Diğer makineler

Yekün

Birikmiş amortismanlar

Safi yekün

........ Sigorta kıymeti (....... Türk lirası)

6 – Alat ve edevat:

Birikmiş amortisman

Safi yekün

........ Sigorta kıymeti (....... Türk lirası)

7 – Nakil vasıtaları:

a) Motörlü vasıtalar

b) Motorsüz vasıtalar

c) Canlı vasıtalar

Yekün

Birikmiş amortismanlar

Safi yekün

........ Sigorta kıymeti (....... Türk lirası)

8 – Mefruşat ve demirbaş eşya:

a) Yemek, kahvaltı, kahve, çay ve içki takımları

b) Çamaşır (banyo, sofra, yatak ila...)

c) Sair mefruşat ve demirbaş eşya

Yekün

Birikmiş amortismanlar

Safi yekün

........ Sigorta kıymeti (....... Türk lirası)

9 – Yapılmakta olan işler:

a) İnşa halinde bulunan binalar

b) Kurulmakta olan tertibat ve tesisat

Yekün

........ Sigorta kıymeti (....... Türk lirası)

2 – Ambarlar:

a) Yiyecek ve içecek ambarı (tütün sigara da dahil)

b) Kömür ve yanıcı maddeler ambarı

c) Laboratuvar ve tıbbi ecza ambarı

d) Demirbaş eşya ve levazım ambarı

e) Boş kaplar ambarı

f) Kırtasiye ve evrakı matbua ambarı

g) Hurda eşya ambarı

h) Sair malzeme ve emtia ambarı

3 – Mülga Denizbank'tan devreden borçlar:

4 – Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti:

a) A hesabı

b) B hesabı

5 – Borçlular:

a) Depozitolar

1 - Resmi dairelere verilen depozitolar

2 - Sair müessese ve şahıslara verilen depozitolar

b) Mubayaattan borçlular

c) Müşteriler

d) Muhtelif borçlular

1 - Dahili personel borçları

2 - Diğer borçlular

6 – Senedat cüzdanı:

a) Alacak senetler

b) Tahsile gönderilen senetler

c) Esham ve tahvilat

7 – Kasa ve bankalar:

a) Kasa

b) Bankalar

8 – Sair aktifler:

a) Muvakkat ve mutavassıt hesaplar

1 - Muvakkat hesaplar

2 - Gelecek senelere ait masraflar

b) Tasfiye olunacak alacak hesapları

1 - Tahsili teehhüre uğrayan senetler ve alacaklar

2 - Davadaki senetler ve alacaklar

3 - Çürük alacaklar

9 – Zararlar:

Yekün

Nazım Hesaplar:

a) Nakitten maada alınan teminat

b) Kendilerine teminat verilenler

c) Emanet alınan emtia

d) Diğer nazım hesaplar

Pasif kısmı:

1 - Sabit sermaye

2 - Karşılıklar

a) Tasfiye olunacak alacaklar ve hesaplar karşılığı

b) Sigorta karşılığı

3 - Mülga Denizbank'tan devreden alacaklılar

4 - Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti hesabı

a) A Hesabı

b) B Hesabı

5 - Alacaklılar

a) Mubayaattan alacaklılar

b) Müşteriler

c) Bankalar

d) Muhtelif alacaklılar

1 - Dahili personel alacakları

2 - Diğer alacaklılar

6 – Ödenecek senetler

a) üç aya kadar vadeli senetler

b) üç aydan fazla vadeli senetler

7 – Emanet paralar

a) Tahakkuk etmiş vergi ve resimler

b) İcra tevkifatı

c) Ödenmemiş istihkaklar

d) Alınan muhtelif depozitolar ve pey akçeleri

8 – Sair pasifler

a) Muvakkat ve mütavassıt hesaplar

1 - Muvakkat hesaplar

2 - Gelecek senelere ait gelir ve karlar

b) Tasfiye olunacak borç hesapları

9 – Kar

Yekün

Nazım hesaplar:

1 - Nakitten maada alınan teminatın hesapları

2 - Verilen teminatlar

3 - Emanet emtia ve eşya verenler

Kar ve zarar hesabı:

Zimmet :

1 - Oteller ve pavyonlar işletmesinden mütevellit zararlar (Otel ve pavyonlara göre tali taksimat gösterilecektir.)

2 - Lokantalar ve büfeler işletmesinden mütevellit zararlar (Lokanta ve büfelere göre tali taksimat olacaktır.

3 - Banyo işletmesinden mütevellit zararlar (Banyo isimlerine göre tali taksimat olacaktır.)

4 - Tali işletmelerden mütevellit zararlar (her işletmeye göre tali taksimat olacaktır.)

5 - Vergi resim ve harçlar

6 - Verilen faiz ve komisyon

7 - Muhtelif zararlar.

a) Ayrılan karşılıklar:

1 - Tasfiye olunacak alacaklar karşılığı

2 - Sigorta karşılığı

b) Satılan hurda ve lüzumsuz eşya satışından doğan zararlar

c) Geçen senelere ait olup bu sene tahakkuk eden masraflar ve zararlar.

1 - Ambar tadat noksanları

2 - Diğer bu nevi zararlar

Yekün.

Safi kar

Umumi yekün.

Kar ve zarar hesabı:

Matlup:

1 – Oteller ve pavyonlar işletmesinden mütevellit karlar Zarar kısmında olduğu

2 – Lokanta ve büfeler işletmesinden mütevellit kararlar gibi müfredatları

3 – Banyolar işletmesinden mütevellit karlar gösterilecektir.

4 – Tali işletmelerden mütevellit karlar

5 – Alınan faiz ve komüsyon

6 – Muhtelif karlar ve gelirler

a - Satılan hurda ve lüzumsuz eşyadan mütevellit karlar

b - Geçen senelere ait olup bu sene tahakkuk eden gelirler ve karlar

1 – Ambar tadat fazlaları

2 – Diğer bu nevi karlar

c - Diğer müteferrik karlar

1 – Alınan kiralar

2 – Sair gelirler

Yekün

Zarar

Umumi yekün.

Kaplıcalar idaresinin bütçesi ve kadrolarının tasdikı 3653 numaralı kanunun 11 inci maddesi hükmüne tevfikan Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletince yapılacağı için bütçenin ve kadroların bir evvelki sene ile mukayese edilmek ve mufassal esbabı mucibe gösterilmek suretiyle hazırlanarak şubat içinde adı geçen Vekalete gönderilmesi lazımdır.

Bütçede açılması icabeden tertipler şunlardır.

Varidat bütçesi

Masraf bütçesi

Bütçe ile muayyen tahsisat fevkinde hiç bir masraf icra edilemiyeceği gibi musaddak kadro fevkinde memur ve müstahdem de çalıştırılamaz.

Bütçede gerek fasıllar ve gerekse aynı faslın muhtelif maddeleri arasında münakale icrası ancak Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletinin müsaadesiyle olur.

Müessesenin kati hesabı 3653 numaralı kanunun 10 uncu maddesindeki tarifat dairesinde ve tayin olunan müddet zarfında kaffei evrakı müsbite ve icabeden bütün cetvellerle birlikte Divanı Muhasebata tevdi olunur.

(Varidat hesabı katisi nümune 5, masraf hesabı katisi nümune 6)

Alelümum evrakı müsbite Divanı Muhasebata gönderileceğine göre kasa ve yevmiye fişleri faturalar ve sair evrakın kopyalı olarak tanzimi ve bunların ilerde müracaat hasıl olduğu zaman istifade edilmek üzere işletme idaresinde hıfzedilmesi lazımdır.

Evrakı müsbitenin tarih sırasiyle ve her aya ait olan ayrı bir paket içinde muntazam olarak bulundurulması ve bu suretle Divanı Muhasebata gönderilmesi icabeder.

Bir senenin muamelesi aynı sene içinde görülmek icabedeceği için avans hesaplarının behemahal aynı mali yıl içinde kapatılması ve sarfedilmeyen paraların sene sonunda hemen istirdat edilmesi lazımdır.

Her ne kadar bütçe defterikebir hesaplarına ve tali hesaplara mütenazır olarak tanzim edilecek ise de, muhasebede ayrıca bir tahsisat defteri tutulması da lazımdır. Bu defterde günü gününe kaydedilmelidir.

Kaplıcalar bütçesinin amiri itası işletme müdürü veya tevkil edeceği zattır. Kaplıca masraflarının tahakkuk memurları:

1 – Muhtelif mubayaat için Levazım Şefi ve Ayniyat Muhasibi.

2 – Personel ücret ve sair masraflar için İdare Müdürüdür.

Hesabın Divanı Muhasebatca tetkik ve muhakemesi sonunda verilecek zimmet hükümleri alakalıları namına muhtelif borçlular ve alacaklılar hesabında Divanı Muhasebatca haklarında zimmet hüküm olanlar namiyle açılacak tali bir hesaba zimmet ve mutavassıt hesaplarda muvakkat muvazenesinde yine Divanı Muhasebatca hükmolunan zimmet mukabili hesabına matlup kaydedilir. Borçlar kesbi katiyet ettiğinde muvakkat hesaba zimmet ve geçen senelere ait gelirler hesabına matlup kaydedilir.

Kaplıcalar İşletme Müdürünün tesbit edeceği miktardan fazla olan paraların kasada bulundurulmıyarak bankaya tevdii ve kasa mevcuduna nazaran kifayet edemiyecek büyük tediyelerin de çeklerle yaptırılması lazımdır.

Çeklerle vukubulan tediyat kasadan geçirilmiyerek bunlar ayrıca bir yevmiye fişi ile yevmiye defterine geçirilir.

Her küçük muamele için kasayı ve muhasebeyi işgal etmemek ve bu suretle fişleri mümkün mertebe kısaltabilmek üzere 25 liraya kadar müteferrik ve cüz'i tediyeleri yapmak için veznedara 100 liraya kadar avans verilmesi ve verilen bu avans hesabının her 10 günde ve mutlaka ay sonlarında kapatılması suretiyle muamele yapılması lazımdır.

Kullanılan demirbaş eşya ve mefruşat (mümkün olabilenler) mutlaka numaralı olmalı ve her eşyaya konulan numara levazım defterindeki numarasına tevafuk etmelidir.

Her hangi bir eşya müessese şubelerinin birinden diğerine ancak İşletme Müdürünün tahriri muvafakati ile ve levazıma tahriri olarak bildirilmek şartiyle nakledilebilir.

Her eşyanın bulunduğu mahalce tesellümünü natık evrakı müsbitesinin (elden ele geçmeler de dahil) levazım memurluğunca muhafaza edilmesi icabedeceği gibi eşya bulundukları mahallere göre de ayrıca birer deftere kaydolunur.

Müşteri veya personel tarafından kırılan, zayi veya tahrip edilen eşya muhasebe kayıtlarına ancak İşletme Müdürünün tahriri ismi ile geçirilebilir.

Kırılan, zayi ve tahrip edilen eşyanın aynen yerine konulması veya bedelinin tazmin ettirilmesi veya tutarı amortisman sermayesinin zimmetine geçirilmek suretiyle zararın telafi edilmesine İşletme Müdürü karar verir. Kasden kırılan veya zayi veya tahrip edilenlerin bedelleri amortisman nazarı dikkate alınmaksızın mukayyet kıymetleri üzerinden tazmin ettirilir. Buna ait kararı da keza İşletme Müdürü verir.

Her şube şefi, sene sonunda, tadat sırasında ve sene içinde tesbit edilecek farklarda mesuldür.

Tarihi ve bedii kıymeti haiz ve eşyanın kırılması, ziyaı veya tahriri Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletine bildirilir ve alınacak emre göre muamele yapılır.

Ambarlarda her eşya nevi üzerinde girişleri, çıkışlarını ve bakiyelerini gösterir bir kart bulunacaktır. (Kart nümune 7) ambar defterlerinde görülen mikdar bakiyelerinin ambar kartlarında gösterilen bakiyelerle mütabakatı zaruridir. Ambarlarca kartlar üzerinden her ay bir bakiye icmali çıkarılacak ve levazıma verilecek ve levazım bu icmalin defterlerle olan mutabakatını tesbit edip muhasebeye tevdi edecektir.

Ambarların bir ay zarfındaki giriş ve çıkış muameleleri muhasebenin aynı ay kaydiyle mutabık olmalıdır. Faturasız gelen veya henüz tesellüm edilmemiş olan bir mal ambar harici kalır. Yani ambar ve muhasebe kaydına geçirilmez. Bu nevi malların usulü dairesinde ambara girmiş bulunan mallarla karışmamasını teminen bunlar için ayrı bir yer tefrik etmek lazımdır. Bu gibi mallar için ambar harici bir defter tutulur. Ve bu deftere her parti için malın cinsi, bayii veya mütaahhidinin adı, takribi miktariyle giriş ve kati kabül veya red tarihleri kaydolunur.

Muhtelif ambarların günlük ihraç fişleri, ambar memuru tarafından ertesi sabah levazıma ve levazımca da bu fişlerin 10 günlüğü toplanarak fişlerde münderiç malümatı ihtiva eden bir listeye bağlanmak suretiyle kayıtları yürütülmek üzere muhasebeye tevdi olunur. Şu kadar ki ay sonlarına tesadüf eden muameleler için 10 günlüğün beklenmesine lüzum olmayıp bu muameleler muhasebece mutlaka gününde yürütülür. Listeler her ambar için ayrı ayrı tanzim edilmelidir.

Bozulur cinsten olmıyan levazımın stok miktarı idarece tespit edilerek buna göre fazla veya eksik bulundurulmaması lazımdır. Bunu takip ve zamanında idareyi haberdar etmek ambar memurlarının vazifesi cümlesindendir.

Bilümum eşya daima son vasati fiat üzerinden ambardan çıkar. Vasati fiat şu suretle bulunur. Misal:

Müşteri faturalarının tanzimi ve müşterilere tevdii için idarece tespit edilecek günün hulülünden evvel müşterilere fatura verilemez.

İdareye ait alacakların tahakkukunu ve tahakkuk edecek alacakların tahsilini takip etmek vazifesi muhasebeye aittir.

İaşeleri Vekaletçe kabul edilen personel iaşe masrafları için her mevsim başında adam başına yapılacak günlük masraf idarenin teklifi üzerine Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletince kabul ve tasdik edildikten sonra yapılır.

Oteller şefi günlük rapor yapmağa mecburdur. Bu raporda her otelde dolu olan yatak adedini gösterecektir. (Nümune 8) raporlar muhasebece kontrol edildikten sonra İşletme Müdürüne verilir.

Bir yatağın bir günlük vasati gelirleri senelik otel varidatının bir sene zarfında bu otelde işgal edilen yatak mecmuuna ve bir yatağın bir günlük maliyeti ise otelin senelik masrafı yekünunun keza bir sene zarfında işgal edilen yatak mecmuuna taksimi suretiyle elde edilir ve pansiyon komplet için bu miktara yiyecekler de ilave olunur. Tarifeler bu esasa göre tanzim ve tasdik edilmek üzere Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletine gönderilir.

İşletme tarifesinde otellerde muayyen günler kalacaklar için tenzilat kabul edilmiş olduğu takdirde müşterilerin bundan istifade edip etmiyeceklerini bidayeten anlamak iktiza edeceği için müracaat edeceklerin evvelemirde kaç gün kalacaklarının kendilerinden sorulması ve buna göre haklarında tarife tatbik edilmesi lazımdır.

İşi kolaylaştırmak üzere giriş saati nazarı itibara alınmıyarak giriş gününün hesaba katılmaması çıkış saati ne olursa olsun çıkış gününün hesaba katılması lazımdır.

Lokanta ve büfelerin yiyeceğe mütaallik bir günlük iptidai madde ihtiyacını oteller şefi bir akşam evvel levazım şefliğinden talep edecektir.

Ambardan talep edilecek eşya için üç nüshalı bir talep ve çıkış pusulası tanzim edilecektir. Bunlardan biri talepte bulunan serviste kalır, diğer ikisi müdür kanaliyle ambara gönderilir. Bu nüshalardan biri ambarda kalarak diğeri malla birlikte talepte bulunan servise iade edilir. (Nümune 9)

Banyo ve havuzlar için satılan bilet adedine müstenit günlük rapor yapılacaktır. Vasati olarak bir banyonun verdiği varidat yekünunun satılan bilet adedine taksimi suretiyle bulunur. Bir banyonun vasati maliyet fiatı ise masarif yekünunu banyo adediyle taksim ederek elde edilir. Bu raporlar muhasebece kontroldan sonra işletme müdürüne verilir.

Elektrik santralının bir senelik işletme masrafı yekünu sene zarfında istihsal edilen kilovat yekünu ile taksim edilince bir kilovat elektriğin maliyet fiatı elde edilir. (Aylık yapılacak hesap şekli yukarda tarif edilmiştir.)

Şoförler ve arabacılar her nakil vasıtası için bir cep defteri bulunduracaklar ve yaptıkları işi bu deftere kaydedeceklerdir. Levazım memuru bunlara yaptığı teslimatı da imzası tahtında aynı deftere kaydedecektir. (Defter Nümune 10) mal levazımdan başka bir membadan tedarik edildiği takdirde yine levazımdan alınan mallar için ayrılan sütuna kaydedilir ve malın menşei levazım memurunun imzasına tahsis edilen sütunda gösterilir.

Hususi sigorta şirketlerine tediye edilecek sigorta pirimlerinin mikdarını azaltmak üzere bir sigorta karşılığı tesisi lazımdır. Riskleri azaltmak için işletme idaresinin teklifi Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaletinin kabuliyle evvela sigorta edilecek kıymetlerin %......si sigorta şirketleri nezdinde %.....si işletme idaresinin kendi nezdinde sigorta etmesi iktiza eder.

Sigorta sermaye bakiyesi ehemmiyetli bir yeküna baliğ olduktan sonra kıymetlerin % si .............. ve nihayet % de yüzü işletmenin kendi nezdinde sigortayı mümkün kılacaktır. İşletme İdaresinin kendi nezdinde yapacağı sigorta primi, hususi şirkete verilen prim mikdarına müsavi olmak lazımdır.

Ambar memurları tarafından iki kopya birlikte tanzim edilecek olan sipariş puslalarının (Nümune 11) bir nüshası dip koçan olarak cildde kalacak, diğeri siparişin seyrinin daha kolay takip edilebilmesi için levazım memuru tarafından hususi bir kartonda hıfzedilecektir. Mal tesellüm edilince bu kopya levazım memuru tarafından dosyadan çıkarılarak mubayaalara ait evrakı müsbitelere raptedilir. Sipariş puslalarının üçüncü nüshaları mubayaa komisyonuna gönderilir.

İşletme idaresinin alım ve satım işlerini görmek üzere İdare Müdürünün Reisliği altında mesul muhasip ve levazım şefinden mürekkep bir alım, satım komisyonu teşkil edilecektir.

Fenni hususata taallük eden işlerde komisyona işin mevzuuna göre mütehassıs zevatın iştiraki lazımdır.

İşletme Müdürü Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti tarafından tayin ve tahdit edilen salahiyeti dahilinde, alım ve satım işleriyle, yapılması icabeden işler için ya doğrudan doğruya gördüğü veya servislerden her hangi birisinin yazılı olarak gösterdiği lüzum üzerine komisyona keza tahriren emir verir.

Komisyon muhtelif suretlerle tetkikat yaparak muvafık gördüğü fiatı mucip sebepleriyle bir karara bağlar ve bu kararı müdürün tasvibine arzeder. Müdürün tasvibine iktiran eden kararlar üzerine gerekli iş yapılır. Şu kadar ki bedeli 25 liraya kadar olan muhtelif ve müteferrik mubayaalarla mikdarı müdürün salahiyeti dahilinde bulunan çok acele işlerin yapılması veya aynı mahiyetteki ihtiyaçların temini için İşletme Müdürü mubayaa memuruna veya tensip edeceği herhangi bir memura emir verebilir.(Bu emrin de yazılı olarak verilmesi lazımdır.)

Bu takdirde mabayaanın veya yapılan işin icrasını mütaakıp bu suretle yapılan işler yine aynı komisyona evrakı müsbiteleriyle birlikte sevkedilerek fiatları tetkik ettirilir. Ve komisyon tetkikı neticesini bir karara bağlar.

Komisyon kararlarının her sene birden başlamak üzere müteselsil numaralı olması ve bu kararların kopyalı aslı zımbalı, sureti merbut sayfaları ihtiva eder bir deftere yazılması ve bunlardan zımbalı nüshasının koparılarak tediye veya satış evrakına bağlanması iktiza eder.

Komisyonun kararı evraka bağlanmadıkça muhasebeci hiç bir tediye ve tahsilde bulunamıyacağı gibi işi muhasebe kuyudatına da intikal ettiremez.

Mubayaa ve inşa ile satış muamelelerinin hangilerinden teminat alınması icabedeceği İşletme Müdürünün tensibiyle tayin olunur. Ve muvakkat ve kati teminat miktarları Artırma, Eksiltme ve İhale kanuniyle tesbit edilen miktardan aşağı düşemiyeceği gibi teminatı kabul edilecek bankalarda Hükümetçe tesbit edilmiş olanlardır.

Mikdarı ne olursa olsun İşletme Müdürü her nevi tesis ve inşa için behemehal Sıhhat Vekaletinden müsaade almak mecburiyetinde olduğu gibi yıkılmasına lüzum görülen bina veya kaldırılması icabeden herhangi bir tesis için dahi keza vekaletten müsaade istihsaline mecburdur.

Vekaletten bidayeten mezuniyeti istihsal edilen işlerin ihalesi için ayrıca izin istihsaline lüzum olmayıp ihaleleri icraya İşletme Müdürü salahiyetlidir.

İşletme idaresinde kullanılacak defter ve matbu evrak nümuneleri bu talimatnameye bağlanmıştır.

Bu nümunelerde tadilat icrası veya yeniden evrakı matbua ihdası vekaletin müsaadesiyle olur.