Ortalama randıman: Zirai faaliyetlerde birim olarak kabul edilen ölçüler başına, yıl içinde elde edilebileceği tahmin olunan ürün ve yan ürün veya ürünlerin ortalama miktarıdır.
a) Tarla, bağ, bahçe ziraatında dekar, birim olarak kabul edildiğinden, bir dekardan alınabilecek ürün ile sap, saman gibi yan ürünlerin miktar olarak tamamı ortalama randımanı verir.
Meyve ziraatında birim, ağaç adedi veya dekar olduğundan, bir ağaçtan veya dekardan alınabileceği tahmin ve takdir edilen ortalama meyve miktarı, o ürün için ortalama randımanı gösterir.
b) Hayvancılıkta birim hayvan adedi olduğundan, bir hayvandan alınabilecek süt, yavru, kıl, yapağı, tiftik gibi ürünler, o hayvan türü için ortalama randıman, ifade eder.
c) İşlenmiş zirai ürünlerde hammadde birim; kilogram, litre, adet gibi ölçülerden oluştuğundan, mamul veya yarı mamul maddeler toplamı ortalama randımanı verecektir. Bir kilogram zeytinden ikiyüzelli gram yağ, bir kilogram sütten dokuzyüz gram yoğurt gibi,
d) Su ürünlerinde ortalama randıman tespiti,
i) İç sularda (göl, gölet ve akarsular dahil),
ii) Denizlerde,
olmak üzere ayrı ayrı yapılır.
Su ürünlerinde randıman tespiti, denizlerdeki sınırları belirlenebilen ürün alanlarında (Dalyan, Voli yerleri ve benzeri) hektar veya dekar, iç sularda (Göl, gölet ve akarsularda) dekar, balık yetiştiriciliği yapılan kültür işletmeciliğinde m2 olarak birim alandan alınabilen balık miktarı üzerinden yapılır. Sınırları belirlenemeyen üretim alanlarında randıman tespiti yapılmaz.
Satış birimi su ürünlerinde kg.'dır.
Ortalama randıman belirlenirken Tarım, Orman ve Köyişleri Bakanlığının ve diğer ilgili kamu kuruluşlarının bu yöndeki çalışmalarından yararlanılır. Bağ, bahçe, meyve ve hayvan gibi, ürün vermeleri belli zamana bağlı ziraat kollarında, ortalama randımanı belirlerken her bölgenin özelliklerine göre normal ürün çağına ermiş, belli verim yaşına gelmiş birimlerin dikkate alınması gerekir.
Orman ürünlerinde ise; amanejman planları yapılmış ormanlarda randıman planlarda verilen artımın (eta) ortalama miktarı kabul edilir.
Orman ürünlerinde kullanılacak olan (tomruk, direk, kağıt ve sellüloz odunu, ambalajlık odun ve diğer sınai odunları) m3, yakacak odunlar ise kg. olarak gösterilir.
Öte yandan zirai alet ve makinaların ücret karşılığında kiraya verilmesinde de ayrı ölçüler tesbit edilir.
